Prijzen Filmdagen: traditie van elkaar feliciteren

UTRECHT, 21 sept. Pas aan het einde van de eerste dag van de Nederlandse Filmdagen vond gisteren de officiele opening plaats met de vertoning van Frouke Fokkema's Kracht. In zijn openingsspeech preludeerde voorzitter Rinus Haks op de binnenkort te verschijnen ministeriele nota Kwaliteit en respons met de wens dat het departement van WVC naast een Deltaplan voor cultuurbehoud nu ook met een dijk van een filmplan komt.

Tevens werden al de eerste van de jaarlijkse filmprijzen vergeven. In de Filmdagentraditie van elkaar feliciteren werd de Cultuurprijs wegens bijzondere verdiensten voor de Nederlandse filmcultuur toegekend aan Jos Stelling, initiator van de Filmdagen en nog steeds lid van het Dagelijks Bestuur. Het lijkt een politieke geste om te onderstrepen dat de traditionele, kleinschalige benadering van de Filmdagen, zoals Stelling die voorstaat, de voorkeur verdient boven de door eerdere bestuurders bepleite internationalisering van het festival. In werkelijkheid was het een noodgreep, nadat het Algemeen Bestuur de voordracht van het dB om de Cultuurprijs aan de stichting Fuurland, uitgever van De Filmkrant, te geven, niet over had willen nemen.

De Filmprijs van de stad Utrecht werd toegekend aan Arjanne Laan voor de documentaire Mama Calle, een knap en onmoralistisch portret van het dagelijks leven van straatkinderen in Mexico-Stad. De camera van Melle van Essen volgt van nabij de dakloze zwervertjes, die wat verdienen met vuurspuwen en ruiten wassen van auto's voor een stoplicht, en laat ook zien hoe ze lijm snuiven en onopgesmukt vertellen over de beroving van een dronkaard. Het zijn kinderen met het cynisme van door de wol geverfde volwassenen in een stad die tracht een yuppie-metropool in de Derde Wereld te zijn. Veertig jaar na Bunuels Los olvidados is het thema nog even schokkend, al kost het wat moeite steeds geboeid te blijven kijken naar Laans afstandelijke observaties.

Het officiele openingsprogramma bestond verder onder meer uit het vormexperiment Opera Kino van voormalig Gouden Kalfwinnaar (voor New York-Batavia) Rien Hagen. Johan Leysen en Dora van der Groen dragen gedichten van Paul van Ostaijen voor die met geavanceerde videotrucages worden geillustreerd. Acteurs bewegen langs een decor van rollende tekeningen en gaan er soms in op. Het effect is charmant en innovatief, maar inhoudelijk minder baanbrekend.

De kwaliteit is in ieder geval veel hoger dan van een ander tijdens de Filmdagen voor het eerst vertoonde lange speelfilm van het Haagse filmcollectief Meatball. Rosa Rosa wil een politieke en psychologische thriller zijn over de 'amour fou' van een kapster (Guusje van Tilborgh) en een voortvluchtige linkse terrorist (Johan Leysen). Regisseur Martin Uitvlugt maakt er echter een genant knullige vertoning van, met een ondoordacht scenario, onhandig geregisseerde acteurs die echt beter kunnen en hemeltergende dialogen als: 'Je bent 'n geheimzinnig mannetje, Herman Kooy' en 'Ik heb altijd veel contact gehad met het alledaagse'. Heddy Honigmann maakte na Uw mening graag opnieuw een korte film over de schutterige onzekerheid van vrouwen in het amoureus benaderen van het andere geslacht. Viermaal mijn hart is een estafette van vier onbekende actrices van de Maastrichtse toneelschool die zich afvragen hoe ze het beste de stoute schoenen aan kunnen trekken. De eerste, 'de romantische', fietst door het Vondelpark, de 'verleidster' rent, de 'politiek bewuste' loopt en de 'verlegene' komt ten slotte volledig tot stilstand in een theehuis. Hun teksten, geschreven door Honigmann en Wanda Reisel, zijn niet het sterkste onderdeel van een film, die voornamelijk het karakter van een niet onaardige vingeroefening draagt. Ten opzichte van Uw mening graag is dat een stapje terug.

    • Hans Beerekamp