Pools parlement eens over snel kiezen nieuwe president

WARSCHAU, 21 sept. De partijen in het Poolse parlement, de Sejm, hebben zich er gisteren voor uitgesproken dat er nog dit jaar een nieuwe president wordt gekozen. In de wandelgangen van de Sejm, dat het debat vandaag voortzet, worden 25 november en 2 december als mogelijke verkiezingsdata genoemd. Ruim 100 parlementsleden maken echter het voorbehoud dat de bevoegdheden van de toekomstige president in de grondwet moeten worden vastgelegd.

Tijdens het debat dat geregeld voor intern partijoverleg werd onderbroken bleek consensus te bestaan over een scheiding tussen de verkiezingen van de president en van het parlement. 'Polen kan niet meer te lang wachten met de verkiezing van een nieuwe president', zei Bronislaw Geremek, de leider van de groep parlementsleden van Solidariteit. 'De campagne is in feite al begonnen en er ontstaat onzekerheid in het land als niet snel een datum wordt vastgesteld'. De Sejm moet echter eerst de grondwet wijzigen omdat de president volgens de huidige constitutie wordt gekozen door het parlement. Alle politieke groepen vinden echter dat de nieuwe president moet worden gekozen door algemene verkiezingen. De Poolse president Wojciech Jaruzelski heeft zelf voorgesteld twee maanden na het besluit tot wijziging van de grondwet af te treden. De voorzitter van de Sejm las gisteren de brief van Jaruzelski voor waarin deze zegt de weg te willen vrijmaken voor algemene presidentsverkiezingen. Geremek wees er gisteren op dat de tijd is aangebroken om de akkoorden te ontmantelen die Solidariteit vorig jaar aan de 'ronde tafel' sloot met de communisten. Volgens dat akkoord is het parlement verdeeld in 35 procent van de leden die inmiddels zijn gekozen volgens vrije verkiezingen en 65 procent die het oude regime plachten te vertegenwoordigen. 'De ronde tafel is door de gebeurtenissen in Oost-Europa ingehaald, het akkoord is een anachronisme geworden.'

Onder de partijen in de Sejm bestaat consensus dat de verkiezingen voor een nieuw parlement in het begin van het volgende voorjaar moeten worden gehouden. Maar veel leden die ooit de 'oude orde' vertegenwoordigden en nauwelijks kans maken op herverkiezing probeerden het tijdstip zo ver mogelijk uit te stellen. Zij deden scherpe aanvallen op de ontwerp-kieswet van Solidariteit waarin een aantal elementen is verwerkt van het districtenstelsel (op lokaal niveau) en van verkiezingen op basis van evenredige vertegenwoordiging (op regionaal niveau). Veel partijen, met name de kleine, eisen dat de verkiezingen helemaal worden gehouden volgens evenredige vertegenwoordiging. Ook de vroegere communisten, die zich nu sociaal-democraten noemen, scharen zich achter deze eis omdat zij anders vrezen op geen enkele wijze in het parlement te kunnen terugkeren. Het is waarschijnlijk dat de ontwerp-kieswet wordt teruggestuurd naar een parlementaire commissie zodat over een verkiezingsdatum pas later in de maand kan worden besloten. De meeste partijen geven echter het begin van het volgende voorjaar aan omdat nog een besluit moet worden genomen over veel wetten die verband houden met de economische hervormingen. Het parlement moet later dit jaar bovendien nog beslissen over een nieuwe begroting en het moet een nieuwe grondwet uitwerken op basis waarvan de parlementsverkiezingen worden gehouden.

    • Derk-Jan Eppink