Kopergroen

Mien de huishoudster beeindigde haar korte theepauze, genoten in de keuken in gezelschap van de jonge heer des huizes. 'Zo, 't zit er bijna op', sprak ze terwijl ze het laatste slokje naar binnen klokte, 'nu alleen het koper nog'.

Ze stond op en begon in het keukenkastje te rommelen op zoek naar de koperpoets. Helaas, het busje bleek hardstikke leeg. 'Niks aan de hand!', riep de jongeheer, 'je hebt net de sla aangemaakt, en als je daar de spullen voor hebt, dan kun je ook het koper poetsen'.

Vandaag gaan we een stuiver schoonmaken met behulp van wat zout en azijn. We hebben nodig: een stuiver (liefst zo dof en smerig mogelijk), een klein beetje azijn, een snufje keukenzout en een schoteltje.

Strooi wat zout op de stuiver en giet er vervolgens wat azijn overheen. Je zult zien dat de munt als bij toverslag schoon wordt en er bijna weer als nieuw uitziet.

Dit komt omdat zout en azijn samen een bijtend middeltje maken (niet likken!). In azijn zit azijnzuur en op je munt reageert dat met het keukenzout tot zoutzuur en iets anders. Het zoutzuur is zo sterk dat het de stuiver spontaan schoonbijt.

Het zoutzuur is zelfs zo agressief dat het het oppervlak van de munt een beetje poreus maakt, zodat het snel kan roesten. Als je de stuiver nat en al een aantal uren of een nacht laat staan, zul je zien dat hij geleidelijk aan helemaal groen uitslaat. Dat groen is koperroest en de kleur is zo karakteristiek, dat zij kopergroen wordt genoemd. Je komt kopergroen vaak tegen bij koperen dakbedekkingen. Daar zit een dun laagje op, patina, meestal gemaakt van kopercarbonaat.

Stuivers zijn niet van koper gemaakt, maar van brons. Dat is een legering, dat wil zeggen een metaalmengsel. Stuivers bestaan in Nederland sinds 1948 voor 95 procent uit koper, 4 procent uit tin en 1 procent uit zink. 'Kopergeld' (eigenlijk bronsgeld dus) heeft in het buitenland vaak net weer een iets andere samenstelling. De Amerikaanse cent bijvoorbeeld bestaat voor 95 procent uit koper, 3 procent uit zink en 2 procent uit tin. Britse two-pence stukken zijn ook anders dan Nederlandse en als je er toevallig een bij de hand hebt zul je merken, dat hij eerder groen begint uit te slaan dan de Nederlandse stuiver.

    • Felix Eijgenraam