Belgische regering ernstig verdeeld over sturen F 16's

BRUSSEL, 21 sept. De vraag of Belgie, net als Nederland heeft toegezegd, straaljagers van het type F 16 naar het Golfgebied zal sturen voor de handhaving van een luchtblokkade tegen Irak, ligt uiterst gevoelig in de Weststraat, het Brusselse regeringscentrum. Dat is vandaag gebleken tijdens de zitting van het Belgische ministerscomite voor buitenlandse betrekkingen over deze kwestie. Een beslissing is uitgesteld tot woensdag wanneer de Kamer bijeenkomt voor een debat over de Belgische politiek in de Golf-crisis.

Nadat Guy Coeme, de (socialistische) minister van defensie, vorige week had aangekondigd dat Belgie geen vliegtuigen of grondtroepen naar de Golf zou sturen, schamperde minister van buitenlandse zaken Mark Eyskens woensdag op een persconferentie dat 'onze minister van defensie' tijdens de vergadering van de Westeuropese Unie, dinsdag in Parijs, 'nog niet klaar was met zijn technische studie van de projecten'. De christen-democraat Eyskens vindt dat Belgie, net als Nederland, vliegtuigen moet sturen, maar de socialisten in Belgie zijn er allerminst happig op om zich al te duidelijk te profileren in het Midden-Oosten. In de eerste plaats niet omdat zij daardoor een al te pro-Amerikaans imago zouden krijgen en verder omdat er traditioneel nogal warme banden bestaan tussen de Waalse socialisten en sommige Arabische regeringen. De levering van (Waalse) wapens aan Arabische regimes is daar niet vreemd aan. De socialisten hebben zich indertijd bovendien altijd fel verzet tegen de plaatsing van de kruisraketten in Belgie, maar toen zaten ze in de oppositie. Als ze nu al te enthousiast zouden zijn over de operatie tegen Irak, waarvan de Amerikanen tenslotte het leeuwedeel dragen, dan zouden ze tegenover hun kiezers nogal inconsequent lijken.

Enkele maanden geleden heeft de voorzitter van de PS, Guy Spitaels, nog een tournee gemaakt langs verscheidene Arabische landen, waaronder Libie, waar hij vermoedelijk geprobeerd heeft enig schot te krijgen in de gijzelingszaak van de familie Houtekins. Tot dusver overigens zonder resultaat, maar eerder dit jaar was minister van buitenlandse handel Robert Urbain (PS) er, ook na een bezoek aan kolonel Gaddafi, wel in geslaagd om de arts Jan Cools vrij te krijgen.

Minister Coeme heeft de afgelopen dagen een indrukwekkende reeks argumenten uit de kast gehaald om aan te tonen dat Belgie beter geen F 16's naar de Golf kan sturen. Zo zijn er volgens hem nu al te veel vliegtuigen in Turkije en Saoedi-Arabie en te weinig vliegvelden. Ook zouden er te weinig radarspecialisten en verkeersleiders zijn. Of: 'We zijn ingesteld op de Russische winter, niet op de Arabische woestijn.' Minister Eyskens had deze week geen goed woord over voor de omzichtigheid waarmee defensie zich probeert te onttrekken aan een duidelijker bijdrage aan de operatie tegen Irak.

'Het kan toch niet dat als we 100 miljard frank per jaar uitgeven dit leidt tot algemene inefficientie in het leger, tot een leger dat niet gebruikt kan worden', zo riep Eyskens retorisch uit. Begrijpelijkerwijs reageerde Coeme daarop uiterst geprikkeld. Onder verwijzing naar het feit dat hij op zijn begroting was gekort riep hij ertoe op 'om kalm te blijven'.

'Laat iedereen zich beperken tot zijn eigen terrein.' Gisteren mengde zich ook de oppositie in het debat. Guy Verhofstadt, de voorzitter van de liberale PVV, meende dat als Coeme niet in staat is een adequaat antwoord te geven op de vraag naar een Belgische bijdrage voor de luchtblokkade deze minister dan maar moet aftreden.

Inzet van de Belgische F 16 lijkt overigens steeds twijfelachtiger: militaire experts wijzen erop dat dat toestel, anders dan de Nederlandse versie, niet is uitgerust met ECM-apparatuur (Electronic Counter Measures), die het mogelijk maakt vijandelijke vliegtuigen elektronisch te storen. De Iraakse luchtmacht beschikt wel over dergelijke apparatuur (mogelijks zelfs met door de Belgische industrie geleverde onderdelen), wat als gevolg zou hebben dat Belgische F 16s met hun povere 20 mm snelvuurkanonnen schieten op fictieve doelen en zelf zeer kwetsbaar zouden zijn. Er is wel ooit een 1 miljard frank (55 miljoen gulden) kostend onderzoek gedaan naar de installatie, maar dat heeft nooit geleid tot daadwerkelijke stappen.

Het figuur dat de Belgische marine heeft geslagen met het zenden van twee mijnenjagers naar de Golf was ook al niet erg indrukwekkend. De jagers zijn voor hun luchtverdediging afhankelijk van Nederlandse mariniers die aan boord zijn gekomen met Stinger-raketten.

Vooral minister van buitenlandse zaken Eyskens, die zich afgelopen zomer tijdens de vakantie van zijn collega's zeer nadrukkelijk heeft kunnen profileren, moet dit een doorn in het oog zijn. Hij is er voorstander van dat de Westeuropese Unie wordt uitgebouwd tot de militaire pijler van de Europese Gemeenschap, terwijl de socialisten veel eerder denken aan een militaire dimensie die via de Politieke Unie zou moeten worden versterkt.

Premier Wilfried Martens heeft het vandaag in elk geval niet gemakkelijk: want ook al sympathiseert hij met de ideeen van Eyskens, de twee kunnen allerminst met elkaar overweg en Eyskens schrobbering van Coeme viel bij de premier ook niet in goede aarde. Zoals een Belgische waarnemer het plastisch uitdrukt: 'Die hebben elkaar in het verleden ook nog al eens de kloten afgetrokken.'

    • Frits Schaling