Vereniging boekhandelbelangen viert 175-jarig bestaan; Ossehaas met pijnboompitten

UTRECHT, 20 sept. Tijdens de feestelijke lunch waarmee gisteren in de Apostolische Kerk in Utrecht het 175-jarig bestaan werd gevierd van de Vereeniging ter Bevordering van de Belangen des Boekhandels, bestond het Menu uit een Cavelonmeloen met rauwe Coburger Ham, een licht gerookte Ossehaas op Eikebladsla met saus en pijnboompitten, en een Sorbetijsje met verse vruchten en geslagen room.

Het lijkt misschien een bijkomstigheid, de samenstelling van het feestmenu, maar wie het gisteren verschenen jubileumboek van de Vereeniging met de lange naam openslaat, kan niet anders concluderen dan dat de etentjes bij belangrijke gebeurtenissen de rode draad zijn in haar lange geschiedenis. Samen misschien met de jubileumtentoonstelingen, de gedenkboeken en de feestliederen. Er heeft zich in al die 175 jaar, zo te zien, geen gelegenheid voorgedaan of er werd wel ergens een diner gehouden, een tentoonstelling ingericht of een lied aangeheven. Vele duizenden boekhandelaren en uitgevers moeten op die manier 'op welbekende wijs' de eenheid hebben bezongen waarmee de boekenbranche zichzelf staande houdt. Gisteren waren het er 250, die telkens een refrein lieten klinken dat eindigde met: 'Al verdient u nog geen cent, blijf als 't effe kan erkend, en tevreden met 't reglement.' Ook de tentoonstelling is in dit jubileumjaar niet vergeten. In de Amsterdamse Universiteits Bibliotheek is nog tot eind oktober een verzameling oude foto's, affiches, boeken en menu's van de Vereeniging te zien. Elke maandag wordt er bovendien een lunchpauzelezing gehouden, over onderwerpen die met de tentoonstelling samenhangen.

Iets anders wat uit het door Pieter Hagers geschreven jubileumboek naar voren komt, is dat de Vereeniging ter Bevordering van de Belangen des Boekhandels haar beste tijd nu duidelijk achter zich heeft. Alleen al de menu's die van de verschillende jubilea zijn afgedrukt, spreken in dit opzicht boekdelen. In de vorige eeuw werden de etentjes meestal nog geopend met een vers schildpadsoepje, waarna het menu, naast de gebruikelijke ossehaas, onder meer viscroquetten, kalfsvlees, kuikens, compote en zalm aankondigde. Vergelijk dat eens met het hiervoor genoemde armzalige blaadje eikebladsla en die paar pijnboompitten.

Schisma's

Hagers laat zien dat er in de tussenliggende jaren dan ook wel het een ander is voorgevallen. Wat eens een machtige overkoepelende organisatie was die alles regelde wat het boekenvak betrof, is nu een klein bureautje in de marge dat nog maar een paar ondergeschikte taken heeft. Al aan het eind van de vorige eeuw besloten de georganiseerde uitgevers zich af te scheiden. Daarna richtten de georganiseerde boekverkopers hun eigen Boekverkopersbond op. En de latere initiatieven om nieuwe taken voor de Vereeniging te creeren liepen bijna steeds weer uit op schisma's en afscheidingen. De succesvolle organisatie voor de Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek maakte zich al snel van haar moeder los, en zo ook het Centraal Boekhuis, de goedlopende onderneming die nu met goed gevolg de distributie van de meeste boeken in Nederland regelt.

Het belangrijkste dat er voor de Vereeniging is overgebleven, is de regeling en de handhaving van het systeem van vaste boekenprijzen dat, naar men aanneemt, overal in Nederland een breed boekenaanbod garandeert. Daarnaast bemoeit de Vereeniging zich nog met de opleiding en bijscholing van boekhandelaren, de voorlichting van de branche via het tijdschrift Boekblad en de uitreiking van de D. A. Thiemeprijs aan mensen die veel voor het boekenvak betekend hebben.

Tijdens een drukbezochte feestelijke bijeenkomst gistermiddag in de Utrechtse Domkerk werd het eerste exemplaar van het jubileumboek aangeboden aan de schrijfster Hella Haasse. De voormalige televisie-presentator Pierre Jansen huldigde daarna de winnaar van de D. A. Thiemeprijs van dit jaar, de illustrator Dick Bruna. De commissaris van de Koningin in Noord-Holland liet per brief weten dat de Vereeniging met de lange naam voortaan een nog langere naam mag voeren. Vanaf volgende maand heet zij officieel de Koninklijke Vereeniging ter Bevordering van de Belangen des Boekhandels.