Speciale eenheden in Zuid-Afrika voor onderzoek naargeweld

JOHANNESBURG, 20 sept. De Zuidafrikaanse regering zal een controle-mechanisme in het leven roepen, dat onderzoek zal doen naar de oorzaken van het geweld in de zwarte woonoorden rondom Johannesburg. Dit heeft president F. W. de Klerk gisteren gezegd in een eerste reactie op de beschuldigingen dat een 'derde macht' betrokken is bij het geweld.

De Klerk zei op een persconferentie in Pretoria dat hij bezig was 'speciale onderzoekseenheden' te vormen met aan het hoofd procureurs-generaal van de provincie of hun waarnemers, om onmiddellijk diepgaand onderzoek te doen naar belangrijke incidenten, zoals de slachtpartij in een forensentrein van vorige week, waarbij 27 mensen werden gedood en meer dan honderd gewond.

De president zei dat hij ook overwoog een 'onafhankelijk in hoog aanzien staand persoon' aan te stellen die de beschuldigingen tegen de politie, het Zuidafrikaanse leger en andere regeringsinstellingen moet onderzoeken. Dit zou betekenen dat er een soort ombudsman wordt aangesteld, die de aantijgingen onderzoekt dat de politie en blanke groeperingen betrokken zijn bij het geweld.

Nadat De Klerk een lijst had bekend gemaakt van de incidenten die onmiddellijk zullen worden onderzocht door de nieuwe speciale eenheden, zei hij dat hij de minister van justitie, Kobie Coetsee, had gemachtigd om onderzoek te gelasten bij toekomstige incidenten. Dit opent de mogelijkheid dat de eenheden een voortdurend controlemechanisme worden, aangezien Coetsee een zeer goede persoonlijke relatie heeft met Nelson Mandela, die hij vele malen in de gevangenis bezocht voordat deze vice-voorzitter van het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) afgelopen februari werd vrijgelaten. De twee hebben sindsdien nauw contact onderhouden en het is mogelijk dat het indienen van klachten en het gelasten van onderzoek in een informele werksfeer zou kunnen plaatshebben.

Dit komt ten dele tegemoet aan de eisen van de zwarten voor een meer effectieve 'controle van de politie' gedurende de huidige golf van geweld, hoewel de procureurs-generaal die ze zullen leiden regeringsambtenaren zijn, en zij niet de onafhankelijkheid van rechters hebben.

De maatregelen die zijn aangekondigd door De Klerk zijn bedoeld als aanvulling op de harde 'Operatie IJzeren Vuist' die afgelopen zaterdag door de politie bekend werd gemaakt. Daaronder vallen maatregelen als het plaatsen van machinegeweren op voertuigen, mogelijke uitgaansverboden, en het afschermen van pensions van migranten en illegale nederzettingen door prikkeldraad.

De Klerk getroostte zich gisteravond veel moeite om de harde maatregelen waarop volgens hem door de politie te veel de nadruk was gelegd bij de aankondiging te relativeren. Hij onderstreepte dat de machinegeweren alleen zouden worden gebruikt ter zelfverdediging in extreme situaties.

De Klerk zei dat de speciale eenheden behalve de moordpartij in de trein ook een aanval zouden onderzoeken op een pension in het woonoord Sebokeng, ten zuiden van Johannesburg. Andere recente aanvallen op treinen en een incident waarbij een blanke politieman vorige week werd gedood, zullen ook worden onderzocht door de speciale eenheden, aldus De Klerk.

De president kondigde ook aan dat mensen die voor 1 oktober wapens of explosieven die zij illegaal in hun bezit hebben inleveren niet zullen worden vervolgd. Ook loofde hij beloningen uit tot 140.000 gulden voor informatie die leidt tot het opsporen van wapens en wapenopslagplaatsen.

    • Allister Sparks