Bonn blijft verdeeld: nog geen amnestie voor DDR-spionnen

BONN, 20 sept. Voorlopig komt er nog geen amnestieregeling voor duizenden gewezen DDR-spionnen. De regeringscoalitie in Bonn, die zo'n regeling op de dag van de Duitse eenwording (3 oktober) van kracht had willen laten worden, is het intern niet eens geworden. Het amnestievraagstuk moet nu door het parlement van het verenigde Duitsland worden aangepakt, al dan niet na de Duitse verkiezingen van 2 december.

In topberaad van de Westduitse coalitiepartijen, gisteren onder leiding van kanselier Kohl, bleek vooral de Beierse CSU tegen de voorgenomen regeling per 3 oktober. In Beieren, en in de vijf weer ingestelde Oostduitse Lander, zijn op 14 oktober deelstaatverkiezingen. Omdat zeker in de huidige DDR de vroegere, zeer gehate staatsveiligheidsdienst (Stasi) en spionagewerk vaak met elkaar worden verward, vrezen CDU en CSU dat zo'n amnestieregeling nu tot grote publieke commotie zou leiden.

Anderzijds vindt de SPD, en eigenlijk ook de FDP, de voorgestelde regeling te beperkt opgezet. Mede om die reden had de Bondsraad (waar de SPD een meerderheid heeft) al geweigerd haar te behandelen. SPD-voorzitter Vogel maakte er gisteren met nadruk bezwaar tegen dat DDR-spionnen amnestie zouden krijgen maar niet Westduitsers die als demonstranten, bijvoorbeeld tegen de plaatsing van kernwapens, in botsing met de justitie zijn gekomen.

Nu er per 3 oktober geen amnestieregeling is, zou het Westduitse openbaar ministerie dan feitelijk direct moeten beginnen met de aanhouding van gewezen DDR-spionnen. Er zouden circa 8.000 arrestatiebevelen klaarliggen. Spectaculairste voorbeelden: die tegen de vroegere Stasi-generaal en spionnage-chef Markus 'Mischa' Wolf en de naar de DDR overgelopen hoge Westduitse inlichtingenman Tiedge (die overigens kort geleden al naar de Sovjet-Unie zou zijn verhuisd). Voorts DDR-agent Guillaume, de man die in de jaren zeventig naaste medewerker van Willy Brandt was en wiens vlucht en ontmaskering bijdroegen tot Brandts aftreden als kanselier.

Of, en in welke gevallen, het direct tot vervolging komt, is nog onduidelijk. Minister van binnenlandse zaken Schauble zei gisteren zich te kunnen voorstellen dat er bij het vervolgingsbeleid rekening mee wordt gehouden dat een amnestieregeling op komst is. De nieuwe Westduitse procureur-generaal, Von Stahl, meent echter dat hij geen andere keus heeft dan de vervolging direct te laten beginnen. Iets anders is, zei hij, of het in alle gevallen na aanhouding ook tot hechtenis moet komen. De vernietiging van geheime documenten van de leiding der Oostduitse politie is gisteren gestaakt, op last van minister van binnenlandse zaken Peter-Michail Diestel. Het hoofd van de Volkspolizei, Bachmann, heeft dat gisteren op een persconferentie in Berlijn meegedeeld. Inmiddels is minister Diestel, die vorige week ternauwernood een motie van wantrouwen in de Volkskammer overleefde, opnieuw in opspraak gekomen door de aankoop begin dit jaar van een vroeger aan de geheime dienst Stasi toebehorend woonhuis in de buurt van Berlijn. Diestel zou voor de villa, nog voor de invoering van de D-mark op 1 juli, slechts 200.000 Oostmarken hebben betaald, terwijl de waarde van het object op een miljoen D-mark geschat wordt. Na de protesten van omwonenden liet Diestel gisteren de stenen muur afbreken, die hij om zijn woning had opgetrokken, en vervangen door ijzeren hekken.