Olympische zege Atlanta dompelt Athene in rouw

ATHENE/WASHINGTON, 19 sept. Ernstige muziek kwam er nog net niet op de Griekse radio, maar de kater die hier gistermiddag intrad om tien voor drie plaatselijke tijd, toen het bericht kwam dat niet Athene maar Atlanta de Olympische Spelen in 1996 mag ontangen, kwam erg dicht in de buurt van rouw.

Maanden hadden de Atheners toegeleefd naar de toewijzing van deze Spelen, vreemd genoeg met gestaag toenemende zekerheid. Nog vijf minuten voor de beslissing zei de componist Stavros Xarchakos, die voor deze dag de organisatie van een stuk of twintig geplande feestelijkheden in handen had, dat hij niet optimistisch was, nee meer dan dat: hij was absoluut zeker van een goede tijding uit Tokio.

Op het Plein van de Grondwet, waar de uitslag op een groot scherm zou worden geprojecteerd, hadden zich duizenden mensen verzameld. De laatste dagen waren daar en op andere pleinen, alsmede bij het prachtige marmeren stadion dat voor de Spelen van 1896 was gebruikt, allerlei podia gebouwd en lichtinstallaties voor de concerten die zouden worden gehouden. Vlaggen wapperden, dansers en danseressen stonden klaar in folkloristische kostuums om onmiddellijk los te barsten, een optocht zou van start gaan zodra de 21 kanonschoten zouden zijn gelost van de Lykavettosberg.

Een half uur later keken duizenden overbodig geworden ballonnetjes treurig neer op de menigte die zich neerslachtig verspreidde. Mensen die nog wel wat wilden praten, gooiden het op de 'multinationals waar niet tegen te vechten valt.'

'Coca Cola heeft het Parthenon verslagen', bevestigde in Tokio Melina Merkouri, voormalig minister van cultuur en nu socialistisch kandidaat voor het burgemeesterschap van Athene, dat echter wat van zijn glans heeft verloren na deze slag. Een opstandige jongeman stelde voor de Olympische vlam voor deze Spelen niet ter beschikking te stellen, maar een andere wist nog een lachje op zijn gezicht tevoorschijn te brengen: 'Een beetje geduld. Misschien krijgen we ze na de volgende honderd jaar.' Nu leek Athene zoals het er gisteren bij lag ook wel de minst geschikte stad voor de Spelen. De nefos, de luchtvervuilingswolk, had weer eens alarmhoogte benaderd en het openbare leven was heviger dan ooit verlamd door stakingen. Zelfs de Beurs moest stoppen door een van de stroomonderbrekingen, die elke dag langer duren. Het verkeer was een chaos door het ontbreken van openbaar vervoer en het niet werken van verkeerslichten op veel kruispunten.

De Grieken waren behoorlijk ver gevorderd met de aanleg van de installaties die voor de Spelen nodig waren en die al volgend jaar, tijdens de Middellandse Zee Spelen zouden kunnen worden getest. Maar factoren als luchtvervuiling, de slechte verbindingen, het watertekort ('Hoe moet er gezwommen worden?'), de sociale onrust en in mindere mate de terreur leverden steeds meer hoofdbrekens op.

Nu de Spelen Athene ontgaan moet gevreesd worden voor stagnatie van de aangekondigde verbetering van de infrastructuur, al kwam de betreffende minister gisteravond meteen vertellen dat alle 'grote werken' gewoon doorgaan. Waar echter grote kans op is en de eerste signalen in die richting deden zich gisteren al voor is dat de verschillende partijen elkaar de schuld gaan geven van het fiasco. De conservatieve premier Mitsotakis, nu in Tokio, zou kunnen poneren dat miljoenen Grieken de laatste weken en maanden werkelijk alles hebben gedaan om de Spelen te torpederen, want hun aanhoudende stakingen zijn natuurlijk door de pleitbezorgers van Atlanta geexploiteerd.

Omgekeerd begon de socialistische oppositie, met voorop Andreas Papandreou, gisteren al met verwijten dat het regeringsgezinde deel van de deputatie naar Tokio, zich veel te veel op sleeptouw had laten nemen door de Griekse ex-koning Konstantijn, lid van het Internationaal Olympisch Comite en voor Griekenland winnaar van een zeilnummer in de Olympische Spelen van 1960 (het laatste Griekse goud).

Opgewekt

De vreugde over de verkiezing van Atlanta speelde zich gisteren af op plaatselijk niveau, maar burgemeester Maynard Jackson wilde het een stuk ruimer zien. 'De stad gaat nu in een andere baan, globaal, internationaal, onomkeerbaar.'

Atlanta verkeerde in een opgewekte stemming. De begroting voor de Olympische Spelen bedraagt 1,2 miljard dollar, maar men rekent op een winst van 200 miljoen en economen hebben becijferd dat het 80.000 nieuwe arbeidsplaatsen zal opleveren.

De zwarte leider Andrew Young had in juli zijn verkiezingsnederlaag voor gouverneur van Georgia snel geslikt en was gaan lobbyen voor Atlanta. Young heeft veel internationale contacten overgehouden aan zijn vroegere functie van ambassadeur bij de Verenigde Naties en daar maakte hij gebruik van. De presentatie van het Amerikaanse lobbyteam was vlekkeloos. Olympische comite's houden van landen met modern comfort. Atlanta bevindt zich in de goede tijdzone voor de Amerikaanse televisienetten die het meeste geld moeten opbrengen voor de kosten van de Spelen en die meer betalen als ze live kunnen uitzenden. Atlanta, waar het hoofdkantoor van Coca Cola is gevestigd, is ook de woonplaats van magnaat en zeilkampioen Ted Turner en zijn wereldtelevisienet Cable Network News.

De organisatoren in Atlanta hopen door verkoop van televisierechten, door kaartverkoop en door bijdragen van sponsors in de voetsporen van de winstgevende Spelen van Los Angeles te treden. Maar er moet wel heel wat meer geinvesteerd en gebouwd worden dan in de grote Californische stad. Er moeten twee Olympische stadions bij, een wordt nu al gebouwd. Het Olympische dorp komt op het huidige terrein van de universiteit. Een park moet worden omgebouwd tot een sportarena. Andrew Young: 'Het zullen allemaal particuliere investeringen zijn. Het zal zichzelf betalen, zodat er een erfenis achterblijft van competitieve sport en cultuur'. Atlanta is de lelijke hoofdstad in de prachtige deelstaat Georgia met heuvels, bomenlanen, schilderachtige dorpen met huizen in oude, koloniale stijl en boomgaarden. De stad, met een Nederlandse zakenkolonie, is een typisch voorbeeld van het Amerikaanse nieuwe zuiden. Het centrum is afgelopen tientallen jaren helemaal omgeploegd en voorzien van hoge glazen kantoorgebouwen, hotels en parkeergarages. Alles is met auto en bus toegankelijk. De stad is ruim opgezet. Gebouwen zijn gemakkelijk te beveiligen. Het vliegveld is modern en kolossaal. Van terrorisme heeft de stad geen last, wel van berovingen en moorden door crackverslaafden en drughandelaars. Volgens FBI-cijfers heeft Atlanta van alle Amerikaanse steden de hoogste cijfers voor ernstige misdrijven.

    • Frans van Hasselt