'Nederland door hoge schuld internationaal inachterhoede'

DEN HAAG, 19 sept. Een Miljoenennota waarin echte beslissingen zijn uitgesteld. Met creatief boekhouden wordt de financiele doelstelling van het regeerakkoord voor vorig jaar gehaald. Maar voor het echte beleid wordt verwezen naar de tussenbalans ('mid term review') van volgend voorjaar, wanneer de effecten van de Golfcrisis, de economische problemen in de Verenigde Staten, en de kosten van de Duitse eenwording bekend zijn. Of hangt er dan een weer ander zwaard van Damocles boven het kabinet Lubbers-Kok? Inleiders en relaties van F. van Lanschot Bankiers waren gisteren tijdens de traditionele Prinsjesdag-discussie uitermate sceptisch over de eerste Miljoenennota van het kabinet Lubbers-Kok. 'Toch is het geen ondernemings-onvriendelijk programma', zei inleider G. van Schaik bestuursvoorzitter van Heineken ('Ik ben meer micro- dan macro-econoom'). Thesaurier-generaal van het ministerie van financien, C. Maas, maakte aan het begin van zijn toespraak een einde aan de speculaties over het tijdstip van de 'mid term review': na de Statenverkiezingen van 6 maart.

Maas zei dat hij niet 'his masters voice' is, maar wel de klassieke boodschap had: 'Niet pessimistisch, wel bezorgd'.

Daarbij nam hij de vorige minister van financien en huidige NCW-voorzitter, H. Ruding, op de korrel zonder overigens diens naam te noemen. 'In de afgelopen jaren van economische hoogconjunctuur zijn we niet in staat geweest de voortdurende opbouw van de staatsschuld een halt toe te roepen', constateerde Maas. In de periode dat Ruding minister van financien was steeg de staatsschuld van 144,7 miljard in 1982 tot 293,8 miljard vorig jaar (in procenten van het nationaal inkomen een stijging van 43,8 tot 69,4). 'Deze accumulatie van overheidschulden betekent in de huidige situatie de achilleshiel', aldus Maas. Overheden met een hoge schuld zijn kwetsbaar voor hoge rentestand en lage economische groei. 'En dat zijn nu juist de mogelijke gevolgen van de huidige oliecrisis.'

Nederland is volgens de top-ambtenaar op het gebied van de overheidsfinancien in de internationale achterhoede terechtgekomen.

Heineken-topman Van Schaik: 'Voor het eerst van mijn leven heb ik een Miljoenennota gelezen. Het is een knappe analyse, maar ik mis het beleid. Toch kan mijn dag niet meer kapot, want de accijnsverhoging op alcohol gaat niet door.' Ook vice-voorzitter K. Adelmund van de vakcentrale FNV miste het beleid. Het kabinet trekt volgens haar veel te weinig geld uit voor een activerend arbeidsmarktbeleid. 'Er worden miljarden uitgegeven aan uitkeringen. Daarbij steken de uitgaven voor een actief beleid ten aanzien werklozen en arbeidsongeschikten schril af.' De Miljoenennota bevat Adelmund ook te weinig stimulansen voor de herverdeling van werk tussen mannen en vrouwen. Onderzoek heeft volgens haar uitgewezen dat veel mannen in deeltijd willen werken. Haar opmerking dat velen in het Haagse Diligentia 'pas na hun 65-ste hun kinderen ontdekken', werd door de zaal beantwoord met een bevestigend lachje.

Op dit moment kijken ondernemers 'de kat uit de boom' signaleerde bierbrouwer Van Schaik. De oppotting van liquiditeiten bij het bedrijfsleven zou erop wijzen dat zij investeringsbeslissingen uitstellen. Een hogere olieprijs zal deze tendens versterken. Het Centraal Planbureau heeft berekend dat een olieprijs van dertig dollar een extra daling van de investeringen tot gevolg heeft van een procent.

Volgens top-ambtenaar Maas zal bij een olieprijs van dertig dollar de schok voor het Westen qua omvang slechts een kwart zijn van de schokken in 1973 en 1979/1980. 'Op vrijwel alle gebieden bevinden we ons in een betere uitgangspositie dan de vorige keren', aldus Maas. Hij wees op de verbeterde winstpositie van het bedrijfsleven, de relatief lage inflatie, het overschot op de betalingsbalans, en toegenomen flexibiliteit van de economie. 'Er is echter een element waaruit blijkt dat we er in de wereld veel minder goed voorstaan: de schuldpositie. De schuldpositie niet alleen van ontwikkelingslanden, maar ook van een aantal industrielanden', aldus Maas.