Braks verliest vertrouwen PvdA-fractie

DEN HAAG, 19 sept. De PvdA zal morgen in de Tweede Kamer vermoedelijk het vertrouwen in minister Braks (landbouw en visserij) opzeggen. Rond het middaguur was een meerderheid in de fractie voorstander van het vertrek van Braks.

Eerder zegden VVD, D66 en Groen Links al het vertrouwen in Braks op. Door de opstelling van de PvdA lijkt zijn aftreden niet meer te vermijden. De PvdA verwijt de minister falend beleid bij de bestrijding van de vangstoverschrijdingen door vissers. Ook meent de PvdA dat Braks onvoldoende greep heeft op zijn departement en dat hij de Kamer een te rooskleurig beeld heeft geschetst van de resultaten van zijn beleid.

Daarbij neemt de fractie als uitgangspunt het debat over de visaffaire in 1987 waarin Braks erkende van misstanden te hebben geweten en beloofde daar een einde aan te maken. De PvdA vindt dat dit onvoldoende is gebeurd. De sanering van de vloot heeft nauwelijks effect gehad, de controle op de vangstquota vertoont gaten. Met de signalen die hem bij voortduring uit de inspectiedienst en de visserijwereld bereikten, heeft hij onvoldoende gedaan.

De minister heeft in de ogen van de PvdA dan ook ten onrechte de Kamer meegedeeld 'geen enkele aanwijzing' te hebben gehad dat de quota zeer fors werden overschreden. Uit de hoorzittingen die de Kamer hield is voor de PvdA onomstotelijk komen vast te staan dat die aanwijzingen er wel waren.

De fractie heeft het groene licht voor deze opstelling gekregen van PvdA-leider en vice-premier Kok. Deze vindt dat Braks op de feiten moet worden beoordeeld en dat het de fractie vrij staat daarover een politiek oordeel te vormen. Vanochtend zei Kok voor de radio dat de coalitie voldoende politieke ruimte bood om het gedwongen afscheid van een minister te kunnen incasseren. Wel zei hij het een 'hele amputatie' te vinden als de ervaren Braks moest vertrekken. Lubbers heeft Braks de afgelopen dagen verdedigd, maar zei er steeds bij dit op persoonlijke titel te doen. Ook hij gaf aan dat de Kamer zelfstandig tot een oordeel moet komen. Lubbers meende evenwel dat Braks geen enkele reden heeft om af te treden.

De PvdA zou in de tweede helft van de middag de vergadering voortzetten. Dan moet fractievoorzitter Woltgens de besluitvorming afronden en moet de inbreng in het debat van morgen worden voorbereid.

Gisteravond en vanochtend was de stemming in de fractie vrijwel eensgezind: er is onvoldoende vertrouwen in het verder functioneren van Braks. Daarbij speelt mee dat de PvdA niet in een zelfde ondergeschikte rol in de coalitie met het CDA wil verzeilen als destijds de VVD. De liberalen moesten in eigen ogen te vaak het onderspit delven tegen het als oppermachtig beoordeelde CDA. Het fractiestandpunt is ingenomen na een vergadering waarin ruim dertig PvdA-Kamerleden het woord voerden en blijft formeel vertrouwelijk tot de aanvang van het debat morgenochtend.

De visserijwoordvoerder Van Zijl en vice-fractievoorzitter Leijnse hebben gistermiddag de fractie een notitie gepresenteerd waarin zij bovengenoemde conclusies trekken. Daarin ligt het accent op de gebrekkige greep die Braks had op de top van zijn departement. De minister wordt verweten onvoldoende aandacht te hebben besteed aan het zeer brede ongenoegen binnen de Algemene Inspectie Dienst met het door hem gekozen systeem van systematische aanlandingscontrole.

Over de doelmatigheid van deze controlemethode was tot in de top van het departement zeer grote onenigheid. Toch bereikten deze signalen Braks volgens de PvdA in onvoldoende mate. Het departement was kennelijk onvoldoende gespitst op de wens van de Kamer om tot een effectieve viscontrole te komen. De PvdA houdt de minister daarvoor politiek verantwoordelijk. Dat Braks de Kamer steeds weer voorhield een rotsvast vertrouwen te hebben in de aanlandingscontrole kon achteraf bezien dan ook niet gerechtvaardigd zijn, meent de fractie.