1 Ander

Zich gedeisd houden, zo onopvallend mogelijk proberen te doen, niet te veel in de gaten willen lopen, het heet tegenwoordig allemaal het handhaven van een low profile. Multinationals handhaven een low profile in Zuid-Afrika. Buitenlanders handhaven een low profile in Koeweit. Wim Kok handhaaft een low profile in het kabinet. Nederland handhaaft een low profile in de wereld.

Nederlanders minimaliseren hun profiel zo van harte, dat ze onmiddellijk een Engelse uitdrukking overnemen en die te pas en te onpas gebruiken, ook al bestaan er tientallen nationale equivalenten voor. Ja, de regelmaat waarmee we nu weer dat low profile in onze taal tegenkomen, maakt deel uit van hetzelfde low profile dat we in onze politieke hoedanigheid wensen te handhaven. De stoplap typeert het principe.

Als een land zo graag een gidsland wil zijn, dan mag men toch verwachten dat het een ander ook eens een schop geeft of flink in de arm bijt, omdat die ander de verkeerde weg wil inslaan? Maar Nederland bekommert er zich niet om of het, al gidsende, wel volgelingen heeft. Het wijst onvermoeibaar de weg en raakt er niet in het minst van onder de indruk dat geen vreemdeling zich de weg wil laten wijzen. Als het weer eens zijn verheven Taak van het Geweten heeft vervuld, met veel gedruis van woorden, maalt het om zoiets ordinairs als de praktische invulling niet. Nederland is een geleidehond die met een nuffige blik een zak vol lucht aan zijn morele riem met zich meetrekt. Amen.

Is er iets tegen als de stem van Nederland niet alleen davert, maar ook wordt gehoord? Is er iets tegen als de identiteit van Nederland niet alleen binnenslands de gemoederen verhit, maar ook over de grens enige aandacht trekt? Nee, zouden we daarop moeten antwoorden. Er is niets op tegen. Een ander van je waardevolle aanwezigheid bewust maken is geen kwestie van hoogmoed en ijdelheid, maar van zelfrespect en zelfvervulling. We zouden aldus moeten antwoorden, maar uiteraard ook de daad bij het woord moeten voegen.

Dat vergt veel moeite en kosten. Of een volk dat zo gehecht is aan de kosteloosheid van de Stem van zijn Geweten, aan de moeiteloosheid waarmee het gidst, die kunnen en willen opbrengen? Twee fregatten naar de Golf sturen, ter verdediging van democratische principes (dit geldt voor de soldaten) of ter verdediging van de portemonnee (dit geldt voor de rest), helpt in elk geval niet. We leveren er geen echt tastbaar bewijs mee van onze aanwezigheid in het wereldgeweten: weliswaar kissebissen we thuis veel over die fregatten, maar nog niemand in de wereld heeft ervan vernomen.

Hoeveel meer moeten we ons dan niet inspannen voor de aanwezigheid van de Nederlandse taal en cultuur in het buitenland? Over de wereld zouden we ons zelfs geen illusies hoeven te maken, het is met de buurlanden al moeilijk genoeg. Het gaat daarbij niet eens om de financiele inspanning: het gaat om het doorbreken van het low profile.

In een kwaadaardige bui beweer ik wel eens dat vijftien Kamerzetels voor de Centrumpartij een zegen voor de Nederlandse literatuur zouden zijn. Kwaadaardig, maar waar. Men zou in Europa opkijken van Nederland. Velen zouden verschrikt grijpen naar een boek dat hen iets over onze taal en cultuur kon bijbrengen. Het grijpen is van belang, niet de Centrumpartij. Ook met een waanzinnige koningin of met een Friese variant van de IRA zouden we gered zijn.

Voor de vakantietijd lazen we in de krant absurde berichten over de Nederlandse en Belgische ministers van cultuur, die weigerden samen te werken bij de presentatie en promotie van het Nederlands in het steeds dreigender Europees geheel. Als over die kwestie niet opnieuw een discussie op gang komt, als die verzand zou blijken in de zonnestranden van Mallorca, dan zou dat rampzalig zijn.

Met twee fregatten jagen de politici nog geen Arabisch vliegestrontje uit de heethoofdige plaag die de woestijn bevolkt weg. Toch zouden ze, voor de prijs van een fregat, maar vooral door hun gebruinde nek uit te steken, kunnen voorkomen dat Nederland zelf, in zijn geheel, van de culturele landkaart wordt geveegd.

Maar ook de geleidehond in de Nederlandse politicus houdt nu eenmaal meer van blaffen dan van bijten.