'Toen we de computer kregen, hebben we erover gepraat of wenu zonder bord konden'

Meneer Kock (49) en meneer van Vemde (41), allebei conrector, maken samen het rooster van het Ludgercollege in Doetinchem.'Wij werken met een computer en met een roosterbord, wij vinden dat heel handig. Op een roosterbord kun je alles in een blik overzien. Als je op andere scholen kijkt, zie je soms roosterborden die een hele wand bestrijken en soms zelfs twee, dat vinden wij niet handig. Daar moet je met je ogen helemaal langsfietsen. Toen we de computer kregen, hebben we erover gepraat of we nu zonder bord konden, maar nee, we zijn zo gewend aan een bord, we willen niet zonder.

Op het bord vinden we allerlei complexe oplossingen die de computer niet vindt. Om in schaaktermen te spreken: als een probleem een aantal zetten diep is, kan de computer het niet aan. Je begint met de computer, je stopt er alle gegevens in en de volgende ochtend kijk je, wat er uitgekomen is. In de regel heeft hij iets gemaakt dat nergens naar lijkt. Er zitten teveel tussenuren in of hij heeft voor een middag de verkeerde docent genomen. De computer kent de persoonlijke achtergronden van de docenten niet, hij houdt geen rekening met roosterwensen.'Wat zijn roosterwensen? 'Wij onderscheiden roosterwensen en roosternoodzakelijkheden. Er is sprake van een noodzakelijkheid wanneer iemand ook op een andere school lesgeeft en er dus bepaalde uren niet kan zijn. Wij gaan dan als volgt te werk: wij vragen het adres van de roostermaker van de andere school en overleggen daarmee. Dan zijn er de parttimers, die een zodanig aantal uren hebben dat ze recht hebben op een of meer vrije dagen. Tot op zekere hoogte mogen ze opgeven welke dagen dat moeten zijn en daar proberen wij aan tegemoet te komen. Maar dat zijn wensen, geen noodzakelijkheden.'Maakt u een mooier rooster voor de aardige docenten? 'Dat denk je wel, maar dat doe je niet. Daarom maken we graag samen het rooster, want dan kun je niemand voortrekken. Je kunt je sympathieen vanzelfsprekend niet helemaal uitbannen. Als een docent zich heeft uitgesloofd voor de school, doe je zelf ook extra moeite. Als iemand in de loop van het jaar ontzettend lastig is, ligt het voor de hand dat je denkt: voor jou ga ik me niet in duizend bochten wringen. Maar het volgende ogenblik denk je: nee, dat kan niet. Dan komt je gevoel voor rechtvaardigheid boven.

Wij hebben op andere scholen wel eens uitspraken gehoord als: dat moet je niet doen, anders krijg je volgend jaar een slecht rooster. Er zijn zelfs roostermakers die dat doelbewust zo doen. Er was er een die zei: 'Als ik weinig medewerking van iemand krijg, dan voelt hij dat volgend jaar in zijn rooster.' Die man vond dat heel gewoon, hij vond het een van de weinige instrumenten die hij had om druk uit te oefenen. Bij ons gaat het niet zo.'Hoe gaat het bij u? 'Wij hebben normen: voor elk vijftal lesuren dat je geeft, moet je een dag beschikbaar zijn. Een volle baan is achtentwintig uur, dat is meer dan vijf keer vijf, dus moet je alle dagen op school zijn. Heb je drieentwintig uur dat is nog geen vijf keer vijf zit je tussen de vier en de vijf dagen in en mag je een roosterwens doen. Met twintig uren heb je recht op een vrije dag. Dat zijn wat normen. Die kun je natuurlijk niet tot in het absurde doorvoeren. De lerares Grieks heeft bijvoorbeeld een groep die ze vijf uur per week lesgeeft. Die lessen zou zij misschien wel op twee dagen willen zetten, maar dan zou die klas op een dag drie uur Grieks hebben. Dat is onderwijskundig niet verantwoord, dus dat doen we niet.'Krijgt iemand wel eens een rotrooster? 'We proberen het zo goed mogelijk te doen, maar er zijn er altijd een paar die er wat minder goed af komen. Als iemand het ene jaar niet zo'n best rooster heeft gehad, proberen we dat het jaar erop te voorkomen. De docenten klagen soms, maar het zijn lang niet altijd degenen die inderdaad een slecht rooster hebben die klagen. Het loopt niet parallel.

Vorig jaar hadden we een leraar die volgens ons een mooi rooster had. Het voldeed aan de normen en hij had een vrije middag. Iemand met een volledige baan krijgt als het kan een vrije middag. Aan het begin van de week had deze docent een licht rooster en aan het eind van de week had hij dagen van zeven uur. Dat vond hij vervelend, hij wilde liever aan het begin van de week hard werken. Maar het was niet anders. Volgend jaar zullen we proberen er rekening mee te houden.'U moet ze niet zo verwennen. 'Wij vinden dat een goed rooster belangrijk is voor de werkmotivatie van de docenten. Je kunt wel zeggen dat ze maar te nemen hebben zoals het uitpakt, maar dan krijg je minder gemotiveerde leraren die sikkeneurig aan hun werk gaan en dat heeft een weerslag op het onderwijs. Een goed rooster is voor een school ontzettend belangrijk. Daarom doen we ons best om het zo goed mogelijk te doen.'Wordt u wel eens melig van het roosterwerk? 'Ach, je reageert je wel eens af, dan ga je bijnamen verzinnen voor de docenten. Of we zitten te lachen om een raar rooster dat iemand heeft gekregen. Een leraar wilde graag op donderdag of vrijdag een vrije midag hebben en uitdrukkelijk niet op maandag of dinsdag. En nou heeft hij maandag- en dinsdagmiddag vrij. Hij heeft ons nog niet gebeld, maar dat kan nog komen. Misschien dat het hem achteraf toch bevalt, dat weet je nooit. Men is een bepaalde werkwijze gewend, men heeft zijn leven afgestemd op een bepaald rooster en men denkt dat het altijd zo moet gaan. Als het andersom plaatsvindt, went men daar weer aan.' Yvonne Kroonenberg wil graag een spreekbeurt bijwonen. Wie durft? Schrijf naar Yvonne Kroonenberg, Paleisstraat 1,1012 RB Amsterdam.

    • Yvonne Kroonenberg