Olifantsvis bewaakt samen met elektrische meterswaterkwaliteit

Vroeger werden in de mijnen kanariepietjes gebruikt om ondergrondse gaslekken op te sporen. Hield de kanarie op met zingen, dan wisten de mijnwerkers dat het tijd was voor een snelle aftocht. Op dezelfde manier maken Engelse waterbiologen nu gebruik van een Afrikaanse vissoort om watervervuiling te signaleren.

Het gaat om de Westafrikaanse Olifantsvis Gnathonemus petersii, die zijn naam dankt aan zijn slurfachtige onderlip. In de modderige rivieren van zijn geboorteland Nigeria is het water zo troebel, dat er weinig te zien valt. In plaats daarvan orienteert de Olifantsvis zich met behulp van electrische signalen, die in een onafgebroken stroom wqorden uitgezonden via speciale spieren rondom de staart. Zolang de vis zich prettig voelt, zendt hij uit met een frequentie van 300 tot 500 pulsen per minuut. Krijgt hij het echter benauwd, bijvoorbeeld door watervervuiling, dan kan dat oplopen tot meer dan 1000 pulsen per minuut. Waterleidingbedrijf Bournemouth, aan de Engelse zuidkust, heeft nu een twintigtal Olifantsvissen ingeschakeld voor het bewaken van de kwaliteit van de rivier de Stour, waaruit men drinkwater wint. In het laboratorim zwemt elk dier in zijn eigen bak, waar verwarmd rivierwater doorheen stroomt. Sensors registreren continu de uitgezonden elektrische signalen. Stijgt de frequentie daarvan bij meer dan de helft van de vissen, dan slaat de computer alarm.

Volgens de Britse ecologen is de alerte, levendige Olifantsvis, die een constante watertemperatuur van zo'n 27 graden op prijs stelt, een betere monitor voor watervervuiling dan bijvoorbeeld de forel, die bij lage watertemperaturen ook in schoon water tamelijk sloom wordt. (Science 31 augustus)