Minister Kok waarschuwt voor bijstellingen; Miljoenennota metmeer dan gewone onzekerheid omgeven

DEN HAAG, 18 sept. De vanmiddag bij het parlement ingediende Miljoenennota 1991 is met meer dan gewone onzekerheid omgeven. Oorzaken daarvan zijn de mogelijk negatieve gevolgen van de Golfcrisis, de dreigende hoge stijging van de loonkosten en de dalende ondernemingsresultaten. Minister Kok (financien) waarschuwt dat al dit kalenderjaar bijstellingen in het beleid nodig kunnen zijn. Het kabinet Lubbers-Kok voldoet in zijn eerste begroting aan de financiele afspraken uit het regeerakkoord betreffende de daling van het financieringstekort en beperking van de collectieve lastendruk. Kok zegt tegen deze krant 'behoorlijk bezorgd' te zijn over de onzekere economische ontwikkelingen.

De stijging van de contractlonen mag volgens het kabinet in 1991 niet uitgaan boven de drie procent van dit jaar. In de Troonrede zei koningin Beatrix vanmiddag dat dit jaar met de ontwikkeling van de loonkosten de 'kritische grens' is bereikt.

Financiele problemen mogen niet worden afgewenteld op het financieringstekort en de staatsschuld, aldus de Troonrede. 'Jaar in, jaar uit is de staatsschuld in verhouding tot het nationale inkomen toegenomen en daarmee eveneens de renteverplichting van de overheid. Dat kan niet door blijven gaan. Daarom zal het financieringstekort verder omlaag gebracht worden.' De rijksuitgaven komen volgend jaar uit op 197,1 miljard gulden, terwijl de ontvangsten 174,7 miljard bedragen. Daarmee ontstaat een tekort van 22,4 miljard gulden. Dat is 4,75 procent van het nationaal inkomen, 0,5 procent minder dan dit jaar. De economische groei komt uit op 2,75 procent, een procent minder dan dit jaar. De groeivertraging is in Nederland sterker dan in de andere industrielanden. Ook de werkgelegenheid neemt in 1991 minder snel toe (75.000 banen) dan in 1990 (115.000 banen). De inflatie loopt met een kwart procent op tot 2,5 procent, de helft van die in de rest van de EG. In de Troonrede wordt uitvoerig stilgestaan bij het feit dat 'te veel' burgers afhankelijk zijn van een uitkering. De regering wil vooral dat er op het punt van de arbeidsongeschiktheid meer concreet inhoud wordt gegeven aan de medeverantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers. 'Het spookbeeld van een miljoen arbeidsongeschikten mag immers geen werkelijkheid worden.' Het kabinet heeft voor in totaal zeven miljard gulden aan ombuigingsmaatregelen getroffen. Tegenover tegenvallers in belastingen en uitgaven van in totaal 4,7 miljard staat een meevaller in de aardgasopbrengsten van 900 miljoen gulden. In de rijksbegroting is voor 9,9 miljard gulden ruimte gemaakt voor nieuw beleid, waarvan ruim de helft is bestemd voor de koppeling van lonen en uitkeringen en voor de arbeidsvoorwaarden in de collectieve sector.

De Troonrede begint met de Golfcrisis en het aandeel dat Nederland heeft genomen in de ondersteuning van het economisch embargo tegen Irak. 'De regering is zich bewust van de gevaren die aan deze missie verbonden zijn. De handhaving van de internationale rechtsorde weegt echter zwaar. Nederland kan niet afzijdig blijven.'