Voormalige drugs-profeet Leary wordt digitale Ivanhoe; Tripachter het toetsenbord

De 'hogepriester van de LSD' zit als een vriendelijke opa op een bank in de salon te lezen. Zijn knieen tegen elkaar gedrukt, de leesbril op het puntje van zijn neus. Af en toe schuifelt een bewonderaar op hem af om hem iets voor te leggen een felgekleurd underground-tijdschrift, een Zen-wijsheid, een aboriginal-fluit.

In zijn blauwe jasje, grijze broek en witte sportschoenen lijkt de 69-jarige Timothy Leary eerder op een bejaarde diplomaat of een gepensioneerde FBI-man in Florida, dan op de psychedelische profeet die in de jaren zestig een hele generatie het hoofd op hol bracht met LSD en de oproep tune in, turn on, drop out. Een kwart eeuw later ziet hij er oud en wat gerimpeld uit. Maar zijn uitstraling is kwiek en luchtig en meer dan op een rentenierende diplomaat lijkt hij eigenlijk nog op die andere onverwoestbare Californische 'grote communicator', zijn aartsvijand Ronald Reagan.

Leary werd beroemd als vertolker van het psychedelische levensgevoel van de op bewustzijns-experimenten beluste jaren zestig. Als psycholoog verbonden aan Harvard begon hij al vroeg in het decennium te experimenteren met LSD. De hoogleraar werd een 'drop out' en kreeg de status van goeroe van de tegencultuur. De autoriteiten dachten er anders over en sloten hem in de jaren zeventig op, wegens bezit van marihuana.

Manipuleren

In de jaren tachtig verruilde Leary zijn LSD-capsules voor de joy-stick van een personal computer. In zijn huis in Hollywood stortte hij zich op 'geestverruimende' computerprogrammatuur. Voorlopig hoogtepunt is zijn versie van 'Virtual Reality', een nieuwe techniek die de gebruiker in staat moet stellen om via de computer gecreeerde drie-dimensionale werelden binnen te stappen en te manipuleren. Trippen achter het toetsenbord.

De techniek is nog erg pril en wordt vooral onderzocht in kringen van leger en ruimtevaart. Drie-dimensionale vluchtsimulatie is een van de toepassingen, maar volgens Californische computerfreaks draagt de techniek een grote belofte in zich voor artsen (levensechte operatie-simulaties!), architecten (loop door een huis nog voor het gebouwd is!) en beurshandelaren (sta op de beursvloer in Tokio!). Ook voor de gewone huis-tuin-en-keuken-gebruiker zijn de mogelijkheden onbeperkt, aldus Leary: met de benodigde elektronische helm op en sensorische handschoenen aan zou hij als een digitale Ivanhoe 'wereldreizen' kunnen maken.

Leary is nu door een gemengd publiek van neo-hippies, New Age-adepten, futurologen en computerfanaten ontdekt. Een psychedelisch Engels tijdschrift, gespecialiseerd in onder meer New Age, LSD, 'cosmic surfing' en 'tantric fucking', heeft de drugs-profeet op leeftijd al uitgeroepen tot 'heilige van de Nieuwe Tijd'. Vrijdag demonstreerde hij zijn 'Virtual Reality'-techniek voor een sceptisch publiek in het Amsterdamse Paradiso. Een beetje rudimentair was de demonstratie wel geweest, vertelt hij het is tenslotte nog een beginnende techniek. Het publiek was vooral achteraf hevig de discussie aangegaan, met kritische vragen over mogelijk misbruik van deze elektronische manipulatie-techniek.

In de achtertuin van de Hilversumse villa waar zaterdag een feestje ter ere van Leary wordt gegeven, worstelt zijn compagnon en mede-reiziger door de digitale 'Cyberspace', John P. Barlow, nog met de 'bummer', de kater, die hij aan de avond in Paradiso heeft overgehouden. In Duitsland ging het veel beter, vertelt deze 'techno-mysticus' en songschrijver voor de rockgroep The Grateful Dead. 'In Heidelberg hadden we heel de zaal plat. Ze waren klaar om er de straat mee op te gaan!' In Barlows conversatie is het huwelijk tussen jaren-zestig-psychedelica en het jargon van Silicon Valley compleet. Moeiteloos schakelt deze Californische causeur over van de finesses van Oosterse filosofie en de juiste interpretatie van het esoterische Chinese tao op zijn digitale avonturen in de Cyberspace, zijn vetes met de CIA, en de maatschappijkritische mogelijkheden van 'chaos engineering' met de joystick. Omstanders van uiteenlopende hippie- en New Age-pluimage luisteren vol ontzag.

Dwarsfluit

De ambiance van het feest is al lichtelijk psychedelisch, met oude en jonge hippies die even soepel 'Summertime' spelen op gitaar en dwarsfluit als achter de computer kruipen om een dialoog met God in te tikken. Het feest wordt gegeven door het bedrijf Egosoft van computer-ondernemer Luc Sala. Behalve uitgever van computerliteratuur is hij importeur van computergestuurde 'brainmachines' die de hersenen via visuele en auditieve prikkels op vergelijkbare frequenties zouden brengen als jarenlange meditatie en andere 'psychoactieve software'. Achterin de tuin hebben een paar gasten een breinmachine ingeschakeld. Met de bijbehorende koptelefoons en zonnebrillen op het hoofd zakken ze onderuit in hun strandstoelen. Anderen proberen een soort duikersbril met schijven voor de ogen die gaan draaien als in een pijpje wordt geblazen. Ze werpen hun hoofd in de nek en blazen dat het een lust is, onder een bleek Gooise zonnetje. 'Je moet harder blazen!' spoort de gastheer hen aan.

Tim Leary is dan al vertrokken. Na een fotosessie in de tuin met de 'great Dutch hippie' Simon Vinkenoog is hij op weg naar zijn volgende psychedelische computer-seminar, in het binnenkort voormalige Oost-Duitsland.

Foto Maurice Boyer De 'great Dutch hippie' Simon Vinkenoog Foto Petterik Wiggers Timothy Leary in Nederland

    • Sjoerd de Jong