Mandela tegen 'Operatie IJzeren Vuist'; Nieuwe campagnepolitie Zuid-Afrika tegen geweld

JOHANNESBURG, 17 sept. De Zuidafrikaanse politie heeft een nieuwe harde campagne aangekondigd tegen het aanhoudende geweld in de zwarte woonoorden rondom Johannesburg, dat in de afgelopen zes weken meer dan 700 levens heeft gekost. De vice-voorzitter van het Afrikaans Nationaal Congres, Nelson Mandela, heeft scherpe kritiek geleverd op deze zogenoemde Operatie IJzeren Vuist. De campagne omvat uitgaansverboden en de afscherming met prikkeldraad van de gastarbeiderspensions en illegale nederzettingen. Ook zullen de pantserwagens van de politie met lichte machinegeweren worden uitgerust. Generaal-majoor Gerrit Erasmus, de politiecommandant voor Johannesburg en omgeving, zei dat de maatregelen verder wegversperringen inhouden, helikopters die menigten in de gaten houden en ze kunnen markeren met een gekleurde substantie, en een algemeen verbod om de migrantenpensions in of uit te gaan. Dit zal alleen mogelijk zijn door bepaalde openingen in het prikkeldraad waar gecontroleerd wordt op wapens. Aanvallers die zich schuil houden in de menigte zullen volgens Erasmus worden 'aangepakt', wat betekent dat zij zullen worden doodgeschoten. De machinegeweren zullen alleen worden gebruikt tegen individuen, en niet om op menigten te schieten, aldus Erasmus.

In een reactie op de plannen van de politie zei ANC-leider Nelson Mandela dat het gebruik van nog meer geweld bij de problematische situatie in de woonoorden alleen maar kan resulteren in meer doden. Mandela stond vooral kritisch tegenover het dreigement van Erasmus om de aanvallers 'uit de menigten te halen' en zei dat dit de politie 'een vrijbrief geeft om onze mensen lukraak te doden.'

De vice-voorzitter van het ANC had ook kritiek op de machinegeweren en het plan om de pensions waar problemen zijn geweest en de illegale nederzettingen af te schermen met prikkeldraad, waardoor het volgens hem onmogelijk zou zijn voor de mensen om te ontsnappen bij aanvallen en brandstichting. 'Dit is een niet doordachte maatregel die nooit zou zijn toegepast als blanken in dergelijke omstandigheden waren geweest', zei hij.

Mandela betoogde dat de maatregelen niet waren gericht op het werkelijke probleem, namelijk het optreden van elementen in de veiligheidsdienst die het geweld hebben aangewakkerd om het onderhandelingsproces tussen de regering en het ANC in de war te sturen. Mandela heeft er nadrukkelijk op gewezen dat hij geloofde dat deze 'derde macht' bestond uit elementen uit de Zuidafrikaanse veiligheidsdienst. Hij suggereerde dat zij voortkomen uit de schijnbaar niet-controleerbare hoek die steun gaf aan de Renamo-rebellen in Mozambique, in weerwil van de pogingen van de regering om dit te verhinderen.

Deze mensen zijn volgens het ANC de aanstichters van de gruwelijkheden in de woonoorden, en volgens Mandela ziet De Klerk dit nu ook in. Een belangrijk facet dat wijst op de betrokkenheid van de veiligheidsdienst is de overeenkomst tussen de tactiek die nu is gebruikt en die werd toegepast door de regering-Botha tijdens de onderdrukking van de zwarte opstand in het midden van de jaren tachtig.

    • Allister Sparks