Gorbatsjov probeert Ryzjkov te redden

MOSKOU, 17 sept. In een laatste poging de regering-Ryzjkov te redden, heeft president Michail Gorbatsjov zich vanmiddag in een rede tot de Opperste Sovjet gedistantieerd van de radikalen in het land die de diepgaande economische hervormingen gepaard willen laten gaan met de val van de regering. Volgens Gorbatsjov is 'politieke stabiliteit' nu geboden. Hij keerde zich tegen de organisatoren van de demonstratie van gisteren die het aftreden van de regering-Ryzjkov als hoofdleuze voerde. Zij koersen aan op een 'onaavaardbare confrontatie met de samenleving', aldus Gorbatsjov over radikale hervormers als Gavriil Popov en Anotoli Sobtsjak, de burgemeesters van Moskou en Leningrad die vooraan liepen in de betoging van gisteravond.

Gorbatsjov stelde vanmiddag ook een referendum voor over de landkwestie. De beslissing over de eigendomsverhoudingen in de landbouw is, aldus Gorbatsjov, te controversieel om door de leiding alleen te worden genomen.

De betoging van gisteren was georganiseerd door de Interregionale Fractie in het Sovjet-parlement en bedoeld als steunbetuiging aan het radikale hervormingsplan van 'vijfhonderd dagen' van Gorbatsjovs adviseur Sjatalin, alsmede aan de stadsbesturen van Moskou en Leningrad. Volgens de politie liepen er 40.000 mensen mee in de betoging. De organisatoren hielden het op een veelvoud van dat aantal.

In een televisie-interview hekelde Ryzjkov zaterdag het 'vijfhonderd dagen-plan' van Sjatalin. Volgens de premier zullen de daarin vervatte decentralisatie van de macht, de grootscheepse privatisering, de langzame prijsliberalisatie en het strikte kredietbeleid leiden tot werkloosheid en inflatie. Een kwart van alle kolchozen zal moeten sluiten, aldus Ryzjkov, en ruim een kwart miljoen mijnwerkers zullen moeten worden ontslagen. Het was voor het eerst dat er in het debat over de hervormingen wat kwantitatieve gegevens opdoken over de consequenties van de verschillende plannen. Een van de opstellers van het Sjatalin-programma, de topeconoom Nikolaj Petrakov, weigerde dat vorige week nog consequent.

President Gorbatsjov heeft zich achter het vijfhonderd dagen-plan geschaard. Maar volgens de econoom Abel Aganbegjan heeft de president daarbij als eis gesteld dat de federale staatkundige structuur van de Sovjet-Unie niet wordt ondermijnd. Deze wens komt voort uit de vrees dat de centrale unie geheel zal worden ontmanteld als alle macht wordt overgenomen door de vijftien republieken en dus met name door de Russische federatie waarvan zijn concurrent Jeltsin sinds begin juni president is.