Elektronische spionage geeft volledig beeld van militairebewegingen; Vliegtuigen VS maken 'vingerafdruk' Irak

ROTTERDAM, 17 sept. De eerste Amerikaanse toestellen die in Saoedi-Arabie arriveerden na de Iraakse inval in Koeweit waren niet de F-15 jagers, waarmee president Bush op 6 augustus Operation Desert Shield inluidde. Het waren de elektronische verkenningsvliegtuigen Boeing RC-135 van Strategic Air Command die hun reguliere geheime activiteit in de Middellandse Zee bij Libie en langs de Sovjetkusten aan de Oostzee en de Noordkaap afbraken en naar Riad werden gedirigeerd voor een nieuwe opdracht: maak een elektronische vingerafdruk van Irak.

Het vergaren van elektronische inlichtingen van Irak is bedoeld om een gedetailleerd beeld te krijgen van de types en aantallen wapensystemen die Irak kan inzetten en van het militaire communicatienet in het land. Om Iraakse doelen te kunnen aanvallen, moet exact bekend zijn waar wat in Irak staat en welke verdedigingsmiddelen Bagdad beschikbaar heeft.

Toestellen als de RC-135 worden ingezet voor radarverkenning en afluisteren. In jargon: voor ELINT, Electronic Intelligence, en COMINT, Communications Intelligence. Uiterst gevoelige antennes in de van bulten en puisten voorziene romp van de RC-135 kunnen elke radarpuls van de Iraakse luchtverdediging ontvangen en registreren. Computers analyseren de signalen, bepalen om welk type radar het gaat, maken een vingerafdruk van frequentiekarakteristieken en peilen de lokatie in Irak. De enige manier voor Bagdad om detectie van een radar door de RC-135 te voorkomen, is de betrokken radar niet te gebruiken.

Gevoelig

De RC-135 maakt zijn ELINT-vluchten in het Golfgebied buiten de grenzen van Irak. De ontvangers aan boord van de Amerikaanse snoopers zijn zo gevoelig dat ze op honderden kilometers afstand radarsystemen kunnen waarnemen, lang voordat ze zelf worden ontdekt.

Tijdens de verkenningsmissies, die 12 tot 20 uur duren, worden ook geselecteerde radioverbindingen afgeluisterd. Deze COMINT-taak geschiedt in opdracht van het National Security Agency. De NSA is de grootste en meest geheime inlichtingenorganisatie van de Verenigde Staten, belast met het afluisteren en decoderen van het internationale radioverkeer. Een opvallende toeneming van het berichtenverkeer in Irak kan ook al is de inhoud niet direct te ontcijferen een aanwijzing zijn voor een militaire actie. In dat geval kan de bemanning van het afluistervliegtuig via het eigen Critical Communications-net van de NSA een waarschuwing geven.

De 'mission crew' aan boord van de RC-135's die langs de grenzen van Irak vliegen, bestaat onder meer uit specialisten in Arabische talen. Ze luisteren continu naar de radio-instructies van de Iraakse luchtmacht aan onderscheppingsjagers voor het geval die een bedreiging gaan vormen. De activiteiten van de strategische verkenners zijn niet ongevaarlijk. Om een tegenstander zoveel mogelijk elektronische geheimen te ontfutselen zijn in het verleden niet altijd provocaties uit de weg gegaan.

Verder kijken

Andere Amerikaanse elektronische verkenningsvliegtuigen die naar het Golfgebied zijn gestuurd zijn Lockheed EP-3E Orions van de Amerikaanse marine en Beech RC-12D Guardrails van de US Army. De EP-3E, die gestationeerd is op de basis Rota in Spanje, vervult dezelfde taak als de RC-135, maar is meer gericht op het in kaart brengen en afluisteren van maritieme frequenties. De Guardrail heeft als taak het afluisteren en peilen van tactische radioverbindingen van het Iraakse leger vlakbij de frontlijn met Saoedi-Arabie en Turkije.

Ook het beruchte spionagevliegtuig U-2 is van de partij. Het contingent Lockheed U-2R verkenningsvliegtuigen op de Britse basis Akrotiri op Cyprus is uitgebreid voor het in de gaten houden van het hele crisisgebied. De speciaal voor Signal Intelligence (SIGINT een combinatie van het eerder genoemde ELINT en COMINT) uitgeruste U-2R's kunnen door hun enorme vlieghoogte van circa 80.000 voet met hun antennes 'verder kijken' dan andere verkenningsvliegtuigen.

Onder de naam TR-1 kan een andere uitvoering van de nog steeds geheimzinnige Lockheed-machine gedetailleerde radarfoto's maken van een tientallen kilometers brede strook diep over de grens met Irak. Nachtelijke verplaatsingen van tanks en artillerie in Irak of Koeweit zullen Amerika niet ontgaan.

Ook Amerika's oren in de ruimte spelen een rol bij het completeren van de elektronische vingerafdruk van Irak. Op zo'n 35.000 kilometer boven de equator hangen verscheidene afluistersatellieten van het NSA onder de codenamen Vortex, Magnum en Chalet. Ze zijn zo gevoelig dat zelfs gesprekken via autotelefoons en walkie-talkies kunnen worden opgevangen. De gigantische hoeveelheid informatie wordt via andere satellieten en grondstations naar het NSA-hoofdkwartier in Fort Meade in de VS gestuurd en daar met de krachtigste computers gesorteerd en geanalyseerd.

Het Britse Government Communications Headquarters GCHQ, de evenknie en grootste bondgenoot van het Amerikaanse NSA, heeft Cyprus volgeplant met gigantische antenneparken voor 'radio monitoring' van het Midden-Oosten. Ook heeft het GCHQ met de openlijk aangekondigde stationering van Nimrod maritieme patrouillevliegtuigen in Oman stiekem Nimrod R.1 elektronische verkenners naar het gebied gestuurd. De geheime R.1 lijkt als twee druppels water op de onschuldige Nimrod-zeeverkenner en valt daardoor niet op.

De Israelische elektronische spionnen zien er op afstand uit als gewone Boeing-vliegtuigen van de luchtvaartmaatschappij El Al. Ze vervullen voor Israel dezelfde taak als de Amerikaanse RC-135. Zowel Engeland als Israel hebben overeenkomsten voor de uitwisseling van elektronische informatie met de Verenigde Staten. Het net rondom Irak is daarmee zo goed als gesloten. Derde artikelin een serie. Eerdere afleveringen werden gepubliceerd op 13 en 15 september.