TV-tijdperk krijgt Grote Winkler Prins niet klein

'Toen ik mijn kinderen vanmorgen vertelde dat ik Astrid Joosten zou ontmoeten, en de Belgische weerman, merkte ik voor het eerst iets van bewondering voor het werk van hun moeder', vertelt drs. Renee de Roo-Raymakers, sinds 25 jaar redactrice bij de Grote Winkler Prins Encyclopedie, waar zij de vakgebieden Wijsbegeerte, Franse Letteren en Scandinavie onder haar hoede heeft.

Wat mevrouw De Roo aan de ontbijttafel merkte, was de marketingstrategen van het Elsevier-concern al eerder opgevallen: de helden van de televisie hebben de strijd om de publieksinteresse met royale cijfers gewonnen van de oude denkers.

In de negende editie van de Winkler Prins, waarvan het eerste deel donderdag het licht zag, zal dan ook veel aandacht worden besteed aan mensen die 'beeldbepalend' c.q. 'baanbrekend' (de woorden komen uit de mond van WP-hoofdredacteur Luc Rost) gestalte geven aan het huidige tijdsgewricht.

Op pagina 110 van het eerste deel bij voorbeeld wordt de lezer niet alleen summier geinformeerd over de Ethiopische ontdekkingsreizen van de gebroeders Abbadie, maar treft hij ook een uitgebreid verslag aan van de zegetocht die de Zweedse popgroep Abba langs de Europese hitlijsten heeft gemaakt: Knowing me, knowing you.

Ambiance

Voor de feestelijke uitreiking van het eerste exemplaar aan staatssecretaris Simons van WVC ('De WP is voor mij een cultuur-monument') had het Haagse PR-buro Winkelman en Van Hessen zijn oog laten vallen op het World Trade Centre in Amsterdam. In deze eigentijdse ambiance troffen de wetenschappelijke adviseurs van de WP (aan het 26-delige standaardwerk wordt door zo'n 500 mensen geschreven en geredigeerd) een aantal celebrities, dat de roem bekroond zag met een 'biografie' in de encyclopedie. In de TROS-Nieuws-studio werd in de vorm van een personality-show informatie gegeven over de totstandkoming van de Winkler Prins. Dat de presentatie ten gevolge van ziekte van Sonja Barend die overigens een plaatsje zal krijgen in deel IV van de WP was overgenomen door Astrid Joosten mocht een geluk bij een ongeluk heten. De voor deze gelegenheid in een ravissant zwart broekpak, aan de mouwen afgezet met orientaals goudbrokaat, geklede presentatrice maakte immers op deze lokatie vele uitzendingen van het televisieprogramma Jongbloed en Joosten. Op 'eigen terrein' liet zij zich niet uit het veld slaan door de gebrekkig functionerende microfoons we kunnen honderd Wubbo's Ockels de ruimte insturen en daar in duizend Encyclopedieen aandacht aan besteden, aan de geluidsapparatuur zal altijd wat blijven mankeren. Het lijkt er op dat de lemma's 'piepen', 'rondzingen' en 'Mexicaanse Hond' zich niet zomaar gewonnen geven.

In anderhalf uur panel-discussie raken mode-ontwerper Frans Molenaar, weerman Armand Pien en staatssecretaris Simons 'geimponeerd over wat je in zo korte tijd kunt opsteken over de logistiek, die er bij het maken van een Encyclopedie komt kijken'.

Door het gebruik van de computer blijken de kosten nog enigszins beheersbaar, maar met het hele projekt is toch nog een investering van bijna 30 miljoen gulden gemoeid.

In de rubriek Media wordt het het duidelijkst hoe snel de tijden veranderen. Een naslagwerk als de WP moet een jaar of tien mee kunnen, en dus moeten er keuzes gemaakt worden, die een wissel trekken op de toekomst. Wordt de HDTV (high definition television) een succes of een flop? De encyclopedist moet nu al kiezen voor een aparte vermelding of een ondervermelding bij Televisie-techniek. Op de vraag van Astrid Joosten of de Krant op Zondag nu ook vermeld gaat worden, besluiten hoofdredacteur Rost en informatica-adviseur prof. dr. Hemels tot een instant-compromis: zij wachten tot het laatste deel in produktie is, en bestaat de krant dan nog, dan wordt het periodiek opgenomen als Zondag, Krant op.

Zo kun je tijdens het maken van een Encyclopedie dus nog wel wat schuiven. Albanie werd in januari afgesloten met de vage opmerking dat er 'tekenen zijn dat er iets gaat veranderen'. Mocht het tot een omwenteling komen, dan zal dat onder Oost-Europa worden vermeld. En als laatste uitwijkmogelijkheid is er altijd nog het supplement, dat medio 1993 verschijnt.

Compliment

Vervolgens wordt het punt 'objectiviteit' aangesneden. Mag de WP in de biografie van Jan des Bouvrie zomaar schrijven dat hij 'gematigde, niet provocerende ontwerpen' maakt? De biografe vindt van wel, het is niet insinuerend, maar 'gestandaardiseerd, kunsthistorisch taalgebruik'. De grootmeester van het roomblanke interieur kan zich er wel in vinden: 'Ik beschouw het als een compliment. Ik ben er dik tevreden mee. En trouwens: Ik ben toch leesblind.' Niet alleen is de WP gepopulariseerd, zij is ook gedemocratiseerd. Een paar

ge wijsneuzen uit Maarssen hadden een fout gesignaleerd, die de WP-redactie had gemaakt bij het opmeten van de piramide van Cheops. Onder het toeziend oog van het Jeugdjournaal werden zij getrakteerd op een bezoek aan de correctie-afdeling: 216 (x) 216 meter!Elke week komt er wel een stapel brieven van de 'fanclub' binnen in het Y-Tech-gebouw ('Wij hebben zicht op de vuilverbranding-Noord, vandaar de lemma's Rookgasreiniging en Wegwerpverpakking'), die alle in welwillende overweging worden genomen.

Als ik later op de borrel in de WTC-club temidden van flitsende Story- en Prive-fotografen aan een redacteur vraag waarom bondcoach Rinus Michels (die ondertussen druk handtekeningen uitdeelt aan professoren) wel als 'De Generaal' en 'De Sfinx' in het boek voorkomt, maar de Amerikaanse schilder Jackson Pollock het in de rubriek Abstracte Kunst moet stellen zonder zijn epitheton 'Jack the Dripper', krijg ik als antwoord: 'Goed dat u het zegt, dan kunnen we dat bij de P nog even rechtzetten.'

Foto Maurice Boyer Astrid Joosten ondervraagt Jan des Bouvrie bij de presentatie van de nieuwe Winkler Prins-encyclopedie