Spoorbrug, RAVENSTEIN

De opkomst van de spoorwegen en de vervolmaking van ijzer en staal als bouwmateriaal leidde vanaf 1825 tot een nieuw fenomeen in Europa: de spoorbrug.

De eerste spoorbrug in Nederland stelde de spoorwegingenieurs nog niet voor echte problemen. Smalle wegen en watergangen werden overbrugd door simpele balkbruggen of dubbelliggers, waarvan er nog diverse exemplaren bestaan. Het probleem vormde de overspanning van de grote rivieren. De eerste brug over de IJssel bij Westervoort was nog het ontwerp van een Engelse ingenieur, daarna namen de spoorwegingenieurs zelf het heft in handen, met als eerste hoogtepunt de brug over de Lek bij Culemborg. Daar werd tussen 1863 en 1868 over het zomerbed van de rivier een vakwerkbrug van het nieuwe Bessemer-staal gebouwd van zo'n 154 meter, naar ontwerp van waterstaatsingenieur G. van Diesen. Pas na een ruime eeuw dienst is deze brug om technische redenen vervangen.

De eerste spoorbrug ten noorden van Ravenstein over de Maas uit 1874 was overigens ook te danken aan een Engelsman, het parlementslid Alexander Brogden, aan wie de staat in 1871 concessie verleende voor de aanleg van de spoorlijn Tilburg - 's-Hertogenbosch - Nijmegen. Daardoor werd een verbinding gecreeerd tussen Engeland en Noord-Duitsland via Harwich - Vlissingen - Nijmegen - Arnhem. Deze Edithbrug, genoemd naar Brogden's dochter, kreeg plaatselijk de bijnaam 'Whiskeybrug' vanwege de hoeveelheid drank die tijdens de bouw door de kelen gleed. Het was een rechttoe-rechtaan vakwerkbrug op stenen pijlers. Deze brug heeft bijna 60 jaar dienst gedaan, maar voldeed toen niet meer aan de veranderde eisen van het treinverkeer. Er werd een nieuwe brug naast gebouwd, zodat de vervanging in 1939 geen hinder opleverde. Het werd een zogeheten ' verstijfde staafboogbrug', opgebouwd uit vier spanningen, elk met een lengte van 62 meter met daarbij een gedeelte zonder bogen van 86 meter. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is de strategisch belangrijke brug tweemaal vernield. Sinds het naoorlogs herstel functioneert hij nog steeds, niet alleen als oeververbinding, maar ook als herkenningspunt in het vlakke uiterwaardenlandschap van de Maas. In 1975 heeft de spoorbrug een zuidelijke evenknie gekregen in de vorm van een strakke betonnen verkeersbrug in de A50, waarna de veerpont 'Jeanne' voorgoed werd afgemeerd.foto Freddy Rikken

    • Peter Nijhof