Ramsj

John Jansen van Galen (e.a.): Het moet, het kan! Op voor het Plan! Vijftig jaar Plan van de Arbeid. Paperback, Bert Bakker 1985, van fl.27,90 voor fl. 9,95. De Slegte.

Eind oktober 1935 lanceerde de SDAP met veel tromgeroffel en vier heuse bazuinen (in het Utrechtse Tivoli) het Plan van de Arbeid: een veelomvattend plan, gericht op onmiddellijke bestrijding van de economische crisis en het voorkomen van dergelijke crises in de toekomst. Het bijzondere van het plan lag in de uitgangspunten die afrekenden met oude (revolutionaire) dogma's, en de SDAP deden veranderen van klasse- in volkspartij. Een uitvoerige studie, met extra aandacht voor de planner bij uitstek, Ir. Hein Vos, en zijn Belgische inspirator Hendrik de Man (van het Plan De Man).

Hansje Galesloot (red.): In fatsoen hersteld. Zedelijkheid en wederopbouw na de oorlog. Paperback, Sua z.j., van fl.24,50 voor fl.8,95. De Slegte.

Ook de katholieken van na de oorlog hadden zo hun plannen, al waren die niet gericht op economische crises maar op 'de morele schimmel van de bezetting en bevrijding', zoals die tot uiting kwamen in de 'versierde schijn van rouge, lippenstift, kauwgom, jazzliederen, cigaretten en cosmopolitische uniformen'. Vooral befaamd werden het mysterieuze Plan M, ondersteund door het Front van de Rozenkrans, en het Plan T. L., Tegen de Lauwheid (waarbij lauwheid stond voor alles wat niet katholiek was).

Jan Bank (e.a.): In dienst van het gehele volk. De Westeuropese sociaal-democratie tussen aanpassing en vernieuwing 1945-1950. Paperback, Bert Bakker 1987, van fl.24,90 voor fl.9,95. De Slegte.

De naoorlogse regeringspolitiek in West-Europa werd in belangrijke mate gedomineerd door sociaal-democraten. Op basis van pragmatisme en nuchterheid is er heel wat tot stand gebracht, zo betogen de schrijvers in deze bundel. Opvallend is het verschil in waardering tussen de huidige PvdA en de Engelse Labour-partij voor hun pioniers uit de late jaren veertig. Tegenover de trots van Labour op de gouden jaren van Attlee, staat 'het dedain, om niet te zeggen: de schaamte' (Bart Tromp) waarmee de PvdA terugdenkt aan de periode-Drees. Voor de PvdA vormt het kabinet-Den Uyl nog altijd het onaantasbare hoogtepunt van sociaal-democratische politiek.

S. J. van der Molen: In us Harke mei syn kleare kop; 65 jier Frysk Winterjunenocht. Gebonden, Stifting FFYRUG 1984, van fl.29,90 voor fl.9,90. Steven Sterk, Noorderbuurt 15, Drachten (of: 030-334973).

De Winterjunenocht (winter avondgenoegen) ontstond in de jaren zestig van de vorige eeuw op het Friese platteland. Op initiatief van kasteleins en dorpsnotabelen kwamen volksschrijvers als Waling Dijkstra voordragen uit hun werk. Omstreeks 1925 was het afgelopen met de Winterjunenocht, al leefde de traditie voort in het Friese volkstoneel. Van der Molen schreef een levendig en gedegen boek, aldus mijn Friese zegsman. Ikzelf bekeek de plaatjes en concludeerde samen met de flaptekst: 'Allinne de lyts 40 yllustraasjes binne de muoite fan it oantugen al wurdich.'Die untergetauchte Kamera; Amsterdam 1940-1945. Paperback, Dirk Nishen 1987, van fl.13,60 voor fl.6,90. De Verbeelding, Utrechtsestraat, Amsterdam.

De dertig 'illegale' foto's in dit mooi verzorgde bundeltje zijn gemaakt door Cas Oorthuys, Charles Breijer en Ad Windig. De opnamen tonen Amsterdam gedompeld in oorlogsellende: slachtoffers van de hongerwinter, joodse onderduikers, razzia's en weggevoerde arrestanten. Het Nederlandse verzet wordt gesymboliseerd door een haringkar vol met wapens, en tot bommen omgeknutselde blikjes Vim.

Serge Fauchereau (ed.): Moscow 1900-1930. Gebonden, Rizzoli 1988, van fl. 140,95 voor fl. 74,50. Van Gennep. Alles bij elkaar in dit kloeke overzichtswerk: beeldende kunst, literatuur, theater, architectuur, muziekleven en film. De tekst, soms enigszins verzonken in de overdaad aan prachtige illustraties, besteedt veel aandacht aan de afzonderlijke (en vaak uitzonderlijke) kunstenaars. Hoe sterk de verschillende takken van het toenmalige avant-garde kunstleven ook uiteenliepen, hun definitieve lot was hetzelfde: gesmoord in Stalin-terreur en de herlevende geest van de 'petit-bourgeoisus vulgaris' (Fauchereau).

    • Henk Lagerwaard