De wereld een markt

De Golfcrisis begint te bijten in de inflatiecijfers. In Groot-Brittannie bedroeg de inflatie in augustus 10,6 procent op jaarbasis, het hoogste niveau in acht jaar. In de VS stegen de prijzen in augustus met 1,3 procent. Nieuwe economische cijfers onderstrepen dat de VS balanceren op de rand van een recessie. De werkloosheid in augustus nam toe tot 5,6 procent, het hoogste niveau in twee jaar. Opmerkingen van FED-voorzitter Greenspan dat de rente zou kunnen dalen, zond de dollar lager.

Het begrotingstekort van de VS dreigt volgend jaar uit te komen tussen de 230 en 250 miljard dollar. Een akkoord tussen het Congres en het Witte Huis over een vermindering van het tekort met zo'n 50 miljard via bezuinigingen, energieheffing en accijnsverhoging is in zicht, maar na een week van onderhandelen nog steeds niet bereikt.

Alarmerend was een rapport over de gezondheid van het bankwezen in de VS. Volgens de Amerikaanse rekenkamer dreigt een crisis vergelijkbaar met het miljardendebacle bij de spaarbanken. Nadat de banken in de jaren zeventig te veel leenden aan ontwikkelingslanden, hebben ze in de jaren tachtig overmatig uitgeleend voor riskante overnemingen en onroerend goed-projekten. Nu de overnemingsrage voorbij is en de onroerend goedmarkt instort, dreigt een golf van faillissementen voor de Amerikaanse banken. De FDIC, de federale instelling die deposito's bij banken garandeert tot 100.000 dollar, kan door zijn garantiefonds heenraken. Het Congres, de Fed en het Witte Huis zijn in beginsel akkoord met een verhoging van de premies die de banken voor deze garanties moeten betalen.

In de andere supermacht, de Sovjet-Unie, omhelsde president Gorbatsjov een 500-dagen-plan ter hervorming van de economie. Het plan, dat inmiddels door de Russische federatie is aangenomen met 213 voor en twee tegenstemmers, is opgesteld door Stanislav Sjatalin. Met de keuze voor dit radicale hervormingsplan liet Gorbatsjov zijn vriend premier Ryzjkov vallen. Het Sovjet-radicalisme vraagt om vermindering van het begrotingstekort tot nul eind volgend jaar, de oprichting van een effectenbeurs voor het einde van dit jaar, snelle stappen naar volledige inwisselbaarheid van de roebel, privatisering en het einde aan de planeconomie. De Sovjet-economie zakt ondertussen steeds verder weg.

In de EG liep het proces van monetaire eenwording vertraging op. De ministers van financien van de twaalf kwamen in Rome niet uit het tempo waarin een gemeenschappelijke Europese munt moet worden ingevoerd.

Brazilie sloot een akkoord met het IMF ter waarde van 2 miljard dollar. Tegelijkertijd werd een nieuwe aanval ondernomen op de inflatie, na een kortstondige daling al weer opgelopen tot zo'n 10 procent per maand. Een van de heilige huisjes van de Braziliaanse marktbescherming, de nationale computermarkt, werd geliberaliseerd.

Verrassend was de aankondiging dat Iveco, de vrachtautodochter van Fiat, het zwaar verlieslijdende Spaanse vrachtautoconcern Enasa zal overnemen. Daarmee waren de Italianen DAF en Daimler Benz te slim af en worden ze de tweede vrachtautofabrikant van Europa.

De OPEC, de organisatie van olie-exporterende landen, vierde in stilte zijn 30-ste verjaardag met een olieprijs van ruim 30 dollar. De organisatie werd twee weken geleden gedwongen de produktie per land vrij te geven omdat Saoedi-Arabie en enkele andere OPEC-leden het gat in de oliemarkt dat door het embargo tegen Irak ontstond, wilden vullen. De produktieverhoging in Saoedi-Arabie gaat nu zo snel dat OPEC opnieuw met een groot probleem wordt geconfronteerd als de Golfcrisis voorbij is: veel te veel olie in de markt waardoor de prijs weer snel kan kelderen.

De twee historische vijanden ook binnen OPEC Iran en Irak zouden volgens geruchten in oliekringen een afspraak hebben gemaakt over Iraakse olieleveringen aan Iran om aldus het VN-handelsembargo te doorbreken. De regering in Teheran ontkende dat gisteren categorisch en verzekerde dat zij zich houdt aan het VN-embargo tegen Irak.

Het IMF en de OESO waarschuwden voor de inflatieverhogende gevolgen van de Golfcrisis en bepleitten loonmatiging, terugdringing van begrotingstekorten en een strak monetair beleid. Bij een olieprijs van 25 dollar zou de inflatie in de industrielanden dit jaar een kwart, volgend jaar een half procentpunt hoger uitvallen. De groei zou zowel dit jaar als volgend jaar een kwart procentpunt minder zijn.