Ans Hey

Ans Hey is beeldend kunstenares. Ze woont in Amsterdam en heeft een zoon. Haar beelden en tekeningen zijn op dit moment in het Arnhems Gemeentemuseum en het Stedelijk Museum Schiedam te zien.

Donderdag 6 september

Zeven uur 'smorgens. Richard belt ons wakker. We moeten vroeg naar Arnhem. Richard van Drie, beeldhouwer, helpt mij. Het is de vierde dag dat we aan het inrichten zijn in het museum. Het is veel werk. We rijden iedere ochtend tegen de files in weg van Amsterdam naar buiten, naar Arnhem. Maandag was het de meest spannende dag. Via Lisse, waar de beelden opgeslagen waren, ging het transport met twee chauffeurs van de Vereenigde Spaarbank naar Arnhem. Twintig kisten en twee kratten, bijna 6000 kilo. De draaideur in Arnhem moest eruit om de kisten met de heftruck naar binnen te rijden.

Vandaag moeten we de zestig meter lange tekening ophangen, 1.60 meter hoog. De beelden, zes pilaren, Montagna Fontana, staan nu als wachters bij de grote steen die ik in 1979 in Toscane gevonden heb. Voor ik hem verplaatste heb ik het landschap in abstracte lijnen erin gehakt. De grote stenen wil ik toch nog laten verschuiven, dichter naar elkaar toe. Gelukkig is er veel mankracht aanwezig in het museum. Maandag keken we vreemd tegen elkaar aan, maar iedere dag wordt het vertrouwder. Het is ook zo persoonlijk om beelden neer te zetten. Ieder stuk met veel geduld op elkaar plaatsen. Als we bezig zijn, komen er veel telefoontjes tussendoor: problemen met de catalogus (boekje), telefoontje uit Schiedam waar ze in het Stedelijk Museum ook aan het inrichten zijn. Praten over de kleur van de sokkels, Marijke Nagtegaal wil ze minder wit maken. Lijkt me goed. Zondag 1 september hebben we samengewerkt in Schiedam aan de planning. Ze hebben er veel werk aan. De zaal moet ingrijpend veranderd worden met alle schotten, want de lichtinval is belangrijk.

Weer telefoon. Nu NOS Laat. Ze willen iets opnemen. Ik kan niet eerder dan vijf uur in Amsterdam zijn. We spreken af bij mijn atelier op het Singel. Nu eerst hier aan de gang met de rol papier. We plaatsen hem op een rijdend plateau. Langzaam rollen we de tekening af. We nieten de bovenkant vast om het met latten af te dekken. Het gaat heel lastig. De vloer heeft een enorm verloop. De muren zijn ongelijk, maar ja, gewoon tegen de muur lijkt me toch het beste. Niet met te veel pretentie. In Lacoste had ik het idee dat er veel stille stukken in de tekening waren. Het valt me nu wel mee. Ik krijg eindelijk een overzicht. Idioot ben ik om zo een lange rol te betekenen. Als een landschap spreekt. Een geschrift over het landschap. Een gekras over het landschap. Het maakte best veel lawaai met die vulpen, herinner ik me nu, tijdens die stille hete zomer in Lacoste. Primitieve opstelling. Ik zag niet meer dan 3,5 meter tegelijk. En hier is hij nu in zijn geheel. Met vier man werken we eraan: het ophouden, meten en recht proberen te trekken. Tegen twaalf uur zijn we bij de opening bij de doorgang naar de volgende zaal. Dus doorknippen. Gek idee.

Even stoppen. Ik ga met Richard in de tuin de beelden bekijken. Het is prachtig licht over de Rijn. En in de bunker van Tom Puckey zien we zijn fonteinbeeld. Goed om even buiten te zijn. Na de lunchpauze gaan we weer door met ophangen. Liesbeth Brandt Corstius komt vaak even kijken hoe we gaan. Moeten we het bovenlicht afsluiten of open laten? Alleen de spots op de beelden of het heldere koude licht naar binnen laten vallen. Morgen gaan we het uitproberen. De wisseling zon en grijsheid is wel levendig.

Om half vier moeten we terugreizen naar Amsterdam voor de televisieopnamen. Morgen de laatste wand met de tekening bevestigen. Voor we weggaan goed gekeken. De grote stenen dichter bij elkaar. Is beter. Meer eenheid. De vormen gaan nu meer in elkaar over. Terug naar Amsterdam. Het is een prachtige lucht, Hollandser kan het niet. Met grijze wolken en open blauwe stukken met zon. Ik moet veel aan Lex Komen denken. Lex was briljant, zo knap. Jammer, hij is te vroeg opgebrand. Zo jong nog. Richard rijdt gelukkig. Je wordt gaar van de hele dag staan.

De filmers van de NOS staan al te wachten op de stoep. We filmen in de kelder, in het hakhok en boven in mijn atelier een interview. We spreken af voor de volgende morgen in Arnhem. Als ze weggaan wil ik naar het huis van Lex en Ank. Lex is begraven vandaag. Mijn kinderen zijn er ook, Jozef en Willemijn. Lex zou morgen jarig zijn. Op die dag of de avond ervoor gingen we altijd even langs. Nu dit. Het grijpt me aan. Het is zo vreselijk. Het huis zonder Lex, een onherroepelijk afscheid in zijn eigen omgeving.

Vrijdag

Charles brengt me naar de trein voor Arnhem. Ik loop in Arnhem van het station naar het museum. Het is miezerig, toch lekker even buiten. De auto's van de NOS staan er al. We gaan meteen beginnen met de tekening verder op te hangen. Het interview gaat weer door. Als er iets in de Golf mocht gebeuren, wordt het niet uitgezonden, anders wel.

Zij gaan om een uur weg om te monteren. Ook nog veel werk. Een paar minuten filmbeeld maken uit zoveel materiaal lijkt me moeilijk. Met Liesbeth ga ik de tentoonstelling nog eens na. Op mijn verzoek laat ze het bovenlicht afdekken. Het is wel mooi maar te mystiek, te stylistisch, te ingericht. Nu maar het gewone koele licht van buiten. Veel beter, daar zijn we het beide over eens. Nog een blik over het geheel en dit is het. Nu maar afstand nemen. Met de trein terug naar Amsterdam. De trein heeft vertraging. Met een krant zak ik weg in een eerste klascoupe, ik betaal wel bij. Ik wil even lekker zitten. Schoenen uit.

Bij aankomst zie ik dat het bijna half vijf is. Kan ik het binnenkomen van de trein uit Parijs met Edith Sorel nog halen. Rennen naar het andere perron. Willemijn staat er al te wachten. Zij zou Edith van de trein halen, kan ik meteen ook meerijden. Gezellig; de eerste gast die arriveert voor de opening. Willemijn heeft de boodschappen voor het avondeten gedaan. Een schat is ze. Nu een goeie whisky om de tweede helft van de dag te beginnen. Alle gasten komen aan. Ellis Douek, keel, neus en oorarts uit Londen. Edith Sorel, journaliste/schrijfster uit Parijs, Karin Lessing, Amerikaanse dichteres, woont in de Provence met haar gezin, Mia Briere uit Parijs, president directeur-generaal van Scapa. Vrienden, die familie geworden zijn. Gezellig eten, een uitgebreide Hollandse vismaaltijd. We kijken naar NOS Laat, ik zie de opname maar half. Vreemd zo'n confrontatie met wat je zegt. Daarna nog even kijken naar een videoband van Jurgen Meekel over het werken in Italie. Martin Keppy heeft de videoband gemonteerd.

Zaterdag

Sam uitlaten in het park. Nog net tijd om naar de trouwerij van Brigit en Lennard in de Westerkerk te gaan. Daarna naar het Singel. We kijken even naar het boekje. Edith, Karin, Bram en Ellen de Swaan, Gerrit Kouwenaar, ze hebben allemaal een bijdrage geleverd. Het is tenminste klaar voor de opening. Nu naar Arnhem. Vreemd kijk ik ineens naar mijn werk. Veel mensen die er tussendoor lopen. Liesbeth opent de tentoonstelling op een warme manier. Deed me goed. Daarna introduceert ze Abraham de Swaan. Naar aanleiding van een boek dat hij schrijft, geeft Bram zijn zienswijze op belangrijke momenten in de cultuurhistorie. Interessant, zou uren door mogen gaan maar we gaan nog even rondlopen en dan terug naar Amsterdam om feest te vieren in restaurant De Theeboom bij George aan het Singel. Heerlijk om onze vrienden te zien. Mijn zoon Jozef is er al. Hij is afgestudeerd in de audiovisuele richting van de Rietveld Academie en heeft een hele andere benadering van ruimte dan ik. Hij werkt in de ruimte met geluid en licht en beweeglijke ruimtelijke dimensies. Hij zet nu geluidsapparatuur neer want Willemijn zingt met haar band Hurrican Annie. Zo fijn dat de familie zoveel doet. Ik voel me zo blij. Er zijn ook veel oud-studenten, nu allemaal beeldend kunstenaar. Het eten is heerlijk, de wijn uit Lacoste die ik met Charles meegenomen heb drinkt lekker weg. We dansen en het wordt laat.

Zondag

We ontbijten allemaal apart, maar bij de lunchafspraak is iedereen weer present. Ik heb geprobeerd een Italiaanse maaltijd op tafel te zetten. We zijn toe aan een glas wijn om de dag van gisteren weg te spoelen. We praten veel over de tijd dat we studeerden in Londen, Ellis die met Zaki en Claudia statenloos waren, uit Egypte gezet. Hoe we leftwing waren en Londen nog zo onmogelijk gesloten was. Nu zijn we overal bezig, Parijs, Londen, Italie; Edith, met haar Hongaars-joodse achtergrond, heeft wel het meest gezworven. Nu lijkt alles even dichtbij. Ik benijd Charles die zo vanzelfsprekend Frans spreekt. Ik heb meer moeite om alles zo snel te volgen. Natuurlijk gaat het gesprek ook over de Golfcrisis. Drie uur. Ik rij vlug naar Schiphol. Ellis en Mia moeten hun vliegtuig halen.

Maandag vroeg

Vreemd. Eindelijk staat alles in Arnhem. Drie jaar werk, een droom die werkelijkheid wordt. Maar dan wel met een keiharde planning en nadat je er veel energie en nog meer geld in gestopt hebt, en alle risico's weggeschoven. Niet aan willen denken. Het gaat ook een beetje langs me heen. Een zegen dat ik altijd denk: komt wel in orde. Alleen die vroege ochtenduren als ik wakker word en Charles nog slaapt, ja dan komen die sombere tobberijen. Slechte uren. De dag nog niet begonnen, de nacht al voorbij. Een klap van een kop sterke koffie is het enige wat helpt. En de wandeling met Sam in het park.

Vandaag veel telefoontjes. De boekjes moeten verzonden worden. Edith en Karin gaan de stad bekijken. Ik probeer mijn papierchaos te ordenen. Lukt niet. Zo ook de chaos in huis. Hoort erbij. Maar ja, zoveel gasten, een goed excuus. 's Middags met Edith plannen maken voor Parijs. We zitten buiten op een terras. Geen telefoon, rustig praten. Een lijst van mogelijkheden maken. Alweer twee jaar niet geexposeerd in Parijs. Nu in oktober een beeld bij 'Grands et Jeunes d'aujourd'hui' in het Grand Palais.

Er moet nog meer gebeuren. Het project-Arnhem is te ingewikkeld om zomaar te exposeren. Ik kan het zelf niet bekostigen. Voorlopig maar afwachten en kijken wat er hier gebeurt. Ik hoop moet volgende week ook weer aan het werk gaan in mijn atelier. Voor de winkels sluiten nog gauw boodschappen doen voor het avondeten. De avond gaat vlug voorbij.

Dinsdag

Met Sam wandelen in het park. Het is zacht als in het zuiden. Even langs de rozentuin. Dit verplichte uur met de hond laat wel dagelijks even de natuur op mij inwerken. Ik mis soms de heuvel in Lacoste waar ik hele dagen buiten werk. Vandaag gaat Karin terug. Ik breng haar naar de Ventimiglia Express. Op de terugweg boekjes afgeven bij een architectenbureau. Het boekje Montagna Fontana, Mountain Fountain, Yamaisum bevat alleen foto's, poezie en een dialoog. Geen kunstbeschouwing. Het boekje heb ik zelf gefinancierd. Er komt veel bij kijken. Subsidies aanvragen heb ik twee jaar geleden afgezworen. Het is een log lichaam waar je maar doorheen moet zien te komen. Het is frustrerend om altijd beoordeeld en veroordeeld te worden. Hoeft niet meer. Ik voel me vrijer zo. Kees Nieuwenhuizen heeft me enorm met de lay-out van het boekje geholpen. Zonder hem was het niet zo mooi geworden.

Om vijf uur, aan het eind van de middag, komen vrienden langs. Even iets drinken. Een studente, Cecile, arriveert uit Lacoste. Komt zes maanden studeren in Amsterdam. Is alles al gericht op 1992? Als Cecile geinstalleerd is, ga ik met Edith naar Jozef en Willemijn. We eten met zijn vieren. Charles heeft een bespreking, komt later. Even tijd om rustig te praten over Israel, waar Willemijn was, en over hun reis naar Ghana, en alle foto's bekeken.

Woensdag

Edith naar de trein gebracht voor Parijs. Daarna een bespreking. Charles introduceert mij bij een farmaceutische fabriek die wel geinteresseerd is in kunst. Je weet maar nooit. Charles is mijn muze. Ik ben blij dat hij zo achter mijn werk staat. Zijn vak is zo anders. Toch hebben we allebei een gelijke werkdrift. Terug naar het Singel. Met Herman Gordijn gebeld. We hebben veel respect voor elkaars werk. Ik houd van Hermans humor. Even Paul Haenen en Dammie van Geest gedag zeggen. Ze hebben een goeie nieuwe start gemaakt met het blad 'Mens en gevoelens'. Om vijf uur naar de Kring van beeldhouwers om met Maria Schilder 'Vaknieuws' in elkaar te zetten. Toch nog meer dan drie uur werk. Het is inmiddels negen uur. De Zweedse operazangeres Sylvia Lindenstrand is gekomen. Heb ik bij een tentoonstelling in Stockholm ontmoet. Zij houdt van beelden, ik van opera. Een heerlijk mens en een prachtige stem. Ik moet morgen naar Schiedam voor een persconferentie. Nog alles klaarleggen. Het is heel mooi ingericht door Marijke Nagtegaal en Karin. Het is de tweede keer dat Hans Paalman mijn werk daar georganiseerd heeft. Stoppen, het is laat.

Ans Hey