Twee, drie en vier

Nu een congres esoterische verbanden aan managers poogt uit te leggen, moet de tijd rijp zijn om eens de invloed te belichten van simpele mathematische grootheden als de cijfers twee, drie en vier op het economisch proces.

Neem het begrotingstekort dat ieder jaar de schuld van de Staat der Nederlanden verder doet oplopen.

Het raakt in de mode om tegenover die staatsschuld ook de bezittingen van Nederland te zetten, als een soort van balans, en dan te bezien of de waarde van een hypothetisch aandeel in de BV Nederland in waarde stijgt of daalt als gevolg van ons aller dagelijkse inspanningen.

Theoretisch een interessante excercitie. Wie zo wil rekenen doet er goed aan niet te vergeten dat Nederland een forse investeerder in het buitenland is. Eind 1988 bedroeg het door Nederland in het buitenland geinvesteerde vermogen 148 miljard gulden. Eind vorig jaar bedroeg de staatschuld 296 miljard. Toeval of niet, dat is precies twee maal zoveel. Als van die staatsschuld een derde in buitenlandse handen is heeft de BV Nederland 100 miljard van buiten geleend om 148 miljard te investeren. Een niet ongebruikelijke leverage. Als een onderneming in het buitenland een collega overneemt, gebeurt dat ook vaak voor tweederde met geleend geld.

Drie

Mensen die in een onderneming werken, moeten drie partijen tevreden stellen: de verschaffers van eigen vermogen, de verschaffers van vreemd vermogen en namens ons allen de belastingdienst. Er zijn bedrijven die dat heel eerlijk doen. Neem bijvoorbeeld Akzo. De banken krijgen evenveel van Akzo als de aandeelhouders. Van het bedrijfsresultaat van 1,4 miljard dat Akzo dit jaar naar verwachting zal verdienen, krijgen de banken in ieder geval bijna een kwart (350 miljoen). Aandeelhouders krijgen, als Akzo dit jaar weer acht gulden dividend uitkeert, bij elkaar ook 350 miljoen gulden. De fiscus kan dit jaar overigens ook ongeveer 350 miljoen van Akzo tegemoet zien.

Vier

Echte democratie bestaat pas wanneer machthebbers regelmatig hun taak neerleggen. Daarom kan iemand met genoeg geld vier voormalige Amerikaanse presidenten bij zich thuis een diner aanbieden, maar niemand ter wereld kan vier voormalige Sovjet-leiders rechtop over de vloer krijgen. Het succes van de perestroika kan dan ook pas gemeten worden aan het aantal opvolgers van Gorbatsjov in de periode dat die laatste leeft.

In het bedrijfsleven is democratie geen doel op zich, maar heeft de ervaring geleerd dat het voor het goed functioneren van een onderneming (een rechtspersoon die juist langer wil leven dan de mensen die hem sturen) nodig is dat er regelmatig nieuw bloed in de top komt.

In het hoofdkantoor van Philips in Eindhoven hebben vier mensen, die in het verleden de onderneming leidden, nog steeds hun eigen kamers. Er is een kamer voor de oude ingenieur Philips, een voor zijn opvolger Van Riemsdijk, een voor Wisse Dekker en een voor Cor van der Klugt.

In het Kremlin is zo'n beslag op de aanwezige ruimte per definitie niet nodig. In het Witte Huis pakt men aan het einde van zijn ambtstermijn de biezen, maar in Eindhoven lijkt men het Timmer niet toe te vertrouwen echt in zijn eentje aan de slag te gaan.