Galerie

The eye en the ear

Op de uitnodigingskaart van galerie Van Gelder staat een pentekening van Ernst Mach uit 1883. We zien een op een sofa uitgestrekte man en een deel van een kamer met een boekenkastje, een tafeltje, een stukje van een schilderij en van een raam. In de rechterhoek is net een schildersezel te zien met een opgespannen vel papier en een tekenende hand. De hand is van de man, wiens hoofd en rechterarm buiten het beeld vallen. Dan realiseer je je de kamer te zien door de ogen van de man, die uiteraard zijn eigen hoofd niet kan zien. De tekening is geen 'objectieve' registratie, maar een exacte weergave van het gezichtsveld van de tekenaar.

In feite heeft deze tekening 'de zintuigelijke waarneming' tot onderwerp, en dat is ook het thema van de groepstentoonstelling die Kees van Gelder in zijn galerie heeft gemaakt en als titel 'The eye en the ear' gaf. Hij betrekt dus ook het horen bij de zintuigelijke waarneming, hiertoe geinspireerd door een drumstel en vijf scheepshoorns van John Armleder en een tekening van twee met elkaar converserende sokken van Otto Egberts. Van Gelder probeerde de kunstwerken in een onverwachte context te plaatsen, zodat ze ontsnappen aan de vooroordelen van de kijker en van hemzelf.

En zo blijken de objecten van Armleder transparante en poetische kwaliteiten te bezitten die doorgaans bij voorbeeld in de ambiance van neo-geo waarin hij tegenwoordig wordt geplaatst geen kans krijgen, terwijl bij J. C. J. van der Heyden de nadruk juist meer op het object-karakter komt te liggen. Het puriteinse, zeshoekige doekje van Olivier Mosset blijkt goed samen te gaan met de romantiek van de geheimzinnige lichtvlek van Rudi van de Wint en de aandoenlijke, Dickens-achtige sokjes van Egberts. In deze omgeving houdt het quasi-naieve portretje van de jonge en nog geheel onbekende schilder Frank Stassen verrassend goed stand.

Van Gelder is op een associatieve, speelse en fijnzinnige manier te werk gegaan. Er zit ook een didactisch kantje aan, maar zonder dat een interpretatie wordt opgedrongen, integendeel, de tentoonstelling nodigt juist uit tot speculeren en afwegen 'The eye en the ear' is een modelexpositie.'The eye en the ear'. Galerie van Gelder, Planciusstraat 9a, Amsterdam. T/m 26 september. Geopend di-za 13-17.30 uur.

Gudmundsson

In het recente werk van Sigurdur Gudmundsson gaan schilder- en beeldhouwkunst op een opmerkelijke manier samen. Gudmundsson hing in de galerie van Paul Andriesse vrijwel identieke schilderijtjes op aan ijzeren 'bomen'. Het zijn hoekige staketsels, en de schilderijtjes zijn al even streng: 'landschappen' die slechts bestaan uit een horizontale tweedeling van roestbruin en wit, of composities met een verticale tweedeling van zwart en wit. Elders zijn de schilderijtjes zelf al de grens tussen schilderij en object overgestoken doordat ze in hun geheel, met spieraam en al, zijn ondergedompeld in blauwe verf.

Sprookjesachtigheid was altijd een kenmerk van het werk van de al jaren in Nederland woonachtige IJslander, maar die lijkt met deze harkerige schilderijenbomen te zijn verdwenen: ze roepen onplezierige associaties op met zichzelf becommentarierende kunst. Toch hebben ze als titel 'Droom'. Zijn het de onbenutte mogelijkheden van de schilderkunst het zijn immers blanco schilderijtjes die de kunstenaar zich droomt? Meer verwant aan eerder werk is het drieluik 'Het verhaal van het licht', waarin een eenzame toren centraal staat; of het beeld van zwarte steen 'diabast', dat ook wel 'het marmer van het noorden' wordt genoemd waarbij een gladgepolijste halfronde vorm oprijst uit een ruwe sokkel.

De kinderlijkheid van Gudmundsson heeft soms iets gewilds en verliest daardoor aan zeggingskracht.

Recent werk van Sigurdur Gudmundsson. Galerie Paul Andriesse, Prinsengracht 116, Amsterdam. T/m 29 september. Geopend di-vrij 10-13 en 14-18 uur, za 14-18 uur.

Felix Droese

Milco Onrust trof ik bij mijn bezoek aan zijn galerie in zekere staat van ontreddering aan. De vloer was bezaaid met enveloppen, paperassen en dozen, terwijl aan de muren niets wees op een tentoonstelling. Dit bleek te kloppen: de expositie bevindt zich niet in zijn galerie maar is verspreid over verschillende plaatsen in de stad.

Onrust heeft met dit project, waarvoor hij onder meer zeven billboards afhuurde voor fl.1.200, - per maand, een dusdanig grote investering gedaan dat het hem wat nerveus maakt. Hij liet reusachtige zeefdrukken vervaardigen, van een formaat van 252 bij 356 cm, van een zevental tekeningen van de Duitser Felix Droese. Droese, die in 1988 West-Duitsland vertegenwoordigde op de Biennale van Venetie, schilderde met zwarte inkt expressionistische motieven van onder andere zeilschepen en bomen over de bladzijden van de dichtbundels Volksverhuizing van Henriette Roland Holst en Onderweg van Adriaan Roland Holst. Droese en Onrust hebben de zeefdrukken op een plaat aluminium en onder een beschermende laag plakplastic op de billboards aangebracht. Ook werden kleinere zeefdrukken gemaakt, en een mooi vormgegeven catalogus. Droese wil zijn kunst zo dicht mogelijk bij de mensen brengen. Zijn expressieve en raadselachtige beelden hangen dan ook aan de gevels van afbraakpanden, in vervuilde steegjes en langs de Amstel. Hierna zullen de zeefdrukken worden geexposeerd in Hamburg.

Felix Droese. Galerie Onrust, Prinsengracht 627, Amsterdam. Tot 1 oktober. Geopend di-za 14-18 uur.

    • Janneke Wesseling