PvdA wil 'humanere' detentie van asielzoekers

DEN HAAG, 13 sept. Het ene na het andere Tweede Kamerlid gaf gisteren tijdens het overleg over het asielbeleid blijk van zijn bekering. 'Fundamentele bezinning is nodig', zei J. Krajenbrink (CDA). Het Kamerlid B. Middel (PvdA) wil 'een verscherping van het uitzettingsbeleid' en G. J. Wolffensperger (D66) merkte op dat de 'situatie zo ernstig is' dat ook de democraten aan 'herbezinning' over het asielbeleid toe zijn.

Alleen het Kamerlid van Groen Links, P. Lankhorst, was nog niet getroffen door de nieuwe inzichten. 'Kijk eens naar de vluchtelingen in Libanon', merkte hij op. Daar zijn problemen. Maar waar zijn Nederlandse collega's zich nu eigenlijk druk om maken, kon Lankhorst niet begrijpen.

Maar een ruime Kamermeerderheid steunt het beleid van Kosto om te zorgen dat Nederland via een afschrikkingsbeleid de stroom economische asielzoekers uit Oost-Europa probeert in te dammen.

Ook het beleid van Kosto om asielzoekers in uitzonderlijke gevallen op te sluiten als ze ondanks een kansloze asielaanvraag hoger beroep willen afwachten in Nederland, kon op veel steun rekenen. Weliswaar noemde Kosto's partijgenoot Middel (PvdA) deze maatregel onmenselijk, zijn alternatief betekent wezenlijk niet veel anders.

Middel wil de kansloze asielzoekers 'zonder rim-ram' in een of meer centra onderbrengen, waarbij de toegang via 'een soort pasjessysteem' wordt geregeld. Toch moet de 'bewegingsvrijheid' van de asielzoeker gehandhaafd blijven. Er mag dus 'geen hek en geen agent met een geweer' voor het kamp komen maar er moeten wel bepaalde 'huisregels' worden afgesproken. Een soort klantvriendelijke cel, zonder deur. 'Het is geen waterdicht systeem maar wel een stuk humaner', aldus Middel.

Volgens een voorzichtige schatting zal het aantal asielzoekers dat zich dit jaar in Nederland aandient 24.000 bereiken. Het aantal asielverzoeken bedroeg 2042 in januari, daalde in april naar 1217 maar bereikte vorige maand de recordhoogte van 2368 personen. Het ambtelijk apparaat is, na een recente uitbreiding, ingesteld op de afhandeling van jaarlijks 14.000 vluchtelingen. Steeds meer asielzoekers, vooral Oosteuropeanen, maken bovendien om economische redenen de reis naar West-Europa. Volgens de directie Vreemdelingentoezicht van het ministerie van justitie zijn er zelfs vluchtelingen die asiel aanvragen om 'tijdelijk gratis onderdak' te hebben, terwijl ze overdag bollen plukken of ander werk opknappen waar werkgevers geen arbeidskrachten meer voor kunnen vinden. Als de klus geklaard is of de vakantie voorbij, wordt het asielverzoek ingetrokken.

Praktisch unaniem is de Kamer daarom van mening dat er snel iets moet gebeuren. Want ook al worden tachtig procent van de verzoeken afgewezen, het aantal illegale vreemdelingen neemt snel toe omdat over het algemeen Nederland geen actief uitzettingsbeleid voert. Volgens een schatting van Justitie zijn alleen al in de grote steden zo'n 60.000 illegale vreemdelingen ondergedoken.

De Kamer zal dan ook niet langer wachten op de rapportage van twee commissies die dit jaar zijn ingesteld om het vreemdelingenbeleid onder de loupe te nemen. Zo buigt de commissie Zeevalking zich over het 'aktiveren van het binnenlands vreemdelingentoezicht'.

De commissie Mulder onderzoekt een stroomlijning van de procedures. De rapportage van deze commissies zal echter nog maanden op zich laten wachten. 'Zo lang kunen we niet met de handen in de schoot blijven zitten', vertolkte Krajenbrink het algemene gevoelen. Nederland is vol.

Voorlopig hoopt Justitie vooral via een aantal maatregelen Oosteuropeanen duidelijk te maken dat het in Nederland 'helemaal niet zo goed toeven is', aldus Kosto. De toevloed van de laatste twee maanden werd vooral veroorzaakt door een radioprogramma van Radio Free Europe waarin ruim aandacht werd besteed aan de vriendelijke, coulante vreemdelingenpolitie in Eindhoven. Justitie was dan ook wat blij toen de Amerikaanse nieuwszender CNN twee weken geleden aanklopte om een reportage te maken over het 'opsluiten van Roemenen in Nederland'.

De zendtijd bedroeg slechts een minuut maar alle negatieve reclame is nu welkom.

Kosto kondigde gisteren aan dat er 'gerichte voorlichting' in Oost-Europa zal komen 'om mensen te doordringen dat de mogelijkheden om hier de status van politiek vluchteling te krijgen, beperkt zijn'. Behalve voorlichting wil de Kamer dat er maatregelen komen die de procedures voor de afhandeling van aanvragen versnellen. PvdA-Kamerlid Middel is van mening dat 'we de verkeerde kant opgaan'.

Al het geld dat de overheid nu uittrekt om opvang van vluchtelingen te organiseren een speciaal telefoonteam van WVC is bezig voor de winter kamers in pensions te regelen kan beter worden besteed aan het uitbreiden van formatieplaatsen voor ambtenaren die de kansloze asielzoeker weer het land uit moeten zien te krijgen. Meer vreemdelingenpolitie, meer contactambtenaren en meer rechters voor uitzetting. Vooral het plan om kort gedingrechters te midden van asielzoekers te laten rechtspreken, kan op veel steun rekenen.