Kritiek op gedwongen loonmatiging

DEN HAAG, 12 sept. De organisaties van werkgevers en werknemers wijzen ingrijpen van de overheid in de loonvorming af. Dit zeggen organisaties van werkgevers en werknemers eensgezind in reactie op de aanbevelingen van de Commissie van Economische Deskundigen van de Sociaal-Economische Raad.

In een gisteren gepubliceerd SER-rapport, schrijft de CED dat de nadelige effecten van een relatief grote loonstijging op de geintegreerde Europese markt steeds groter worden. De noodzaak tot loonmatiging wordt daarom steeds belangrijker, meent de CED. In het rapport schrijven de economie-hoogleraren Driehuis, Kuipers, Van Muiswinkel, Nieuwenburg en Schouten dat het kabinet een loonmatiging kan afdwingen zonder direct het zwaarste wapen, de loonstop, in stelling te brengen. Als het CAO-loon in een toonaangevend bedrijf te veel stijgt, kan de regering besluiten af te zien van de gebruikelijke algemeen verbindendverklaring. De betreffende CAO gaat dan niet voor de hele bedrijfstak gelden.

De werknemersorganisaties FNV en CNV zeggen het absoluut onaanvaardbaar te vinden dat de overheid het algemeen verbindend verklaren van CAO's zou laten afhangen van de loonontwikkeling. 'De loonstijging is het resultaat van onderhandelingen tussen werkgevers en werknemers', zegt een woordvoeder van het FNV. Hij wijst erop dat een dergelijke maatregel eerder een loonstuwende dan een loonmatigende werking zal hebben. 'Bij loononderhandelingen in een bedrijfstak zullen ondernemingen tegen elkaar op moeten bieden', aldus het FNV. Bij het ontbreken van een afspraak op centraal niveau gaat het volgens de FNV niet aan om de overheid rechtstreeks de loonvorming op decentraal niveau te laten beinvloeden in een richting die haar goeddunkt. 'Het instrument van de algemeen verbindend verklaring verwordt daardoor tot een onderwerp van voortdurende politieke strijd', aldus de FNV. CNV-voorzitter Hofstede vindt de suggestie 'levensgevaarlijk voor de werkgelegenheid'.

De ervaring met looningrepen in de jaren zeventig leert volgens hem dat het door de overheid vastgestelde percentage voor de CAO-onderhandelaars als minimum geldt en niet als plafond. 'De uitspraak van minister Kok dat het kabinet voor volgend jaar een loonstijging van maximaal drie procent aanvaardbaar acht, zal eerder het startniveau worden van de onderhandelingen dan het eindresultaat', aldus een woordvoeder van het CNV. 'De CED kiest voor maatregelen die op een quasi-looningreep neerkomen. Een dergelijke aanpak is schadelijk voor de wijze waarop arbeidsvoorwaarden in ons land tot stand komen', meent het VNO. De CED pleit voor een snellere vermindering van het financieringstekort en wil de meevallende aardgasbaten hiervoor gebruiken. In het regeerakkoord is afgesproken dat het financieringstekort jaarlijks met 0,5 procentpunt afneemt naar 3,25 procent in 1994. 'Het zou gezien de tegenvallende economische ontwikkeling al een hele prestatie zijn als de overheid dit realiseert', zei CED-voorzitter Nieuwenburg gisteren in een toelichting.

VNO en NCW vinden dat het kabinet koste wat kost aan deze doelstelling moet vasthouden. Beide werkgeversorganisaties wijzen erop dat vermindering van het financieringstekort als belangrijk voordeel heeft dat de groei van de staatsschuld erdoor wordt afgeremd. Momenteel zijn de rentelasten op de staatsschuld met 23 miljard gulden de tweede uitgavenpost op de rijksbegroting.