Impasse in zaak tegen VS-militair

ROTTERDAM, 12 sept. De impasse in de zaak tegen de van moord verdachte Amerikaanse militair is door het arrest van de Hoge Raad gisteren versterkt. De Hoge Raad bepaalde dat de man niet door de Nederlandse justitie mag worden berecht. In een eerder arrest, in maart, had het hoogste rechtscollege al bepaald dat hij ook niet mag worden overgeleverd aan de VS. Ondertussen verblijft de Amerikaan sinds zijn arrestatie in maart 1988 in het Huis van Bewaring in Utrecht.

De militair was gelegerd op de Amerikaanse vliegbasis in Soesterberg. In maart 1988 bracht hij zijn vrouw met hamerslagen en messteken om het leven, waarna hij het stoffelijk overschot aan stukken sneed.

De rechtbank in Utrecht veroordeelde de man wegens doodslag tot zes jaar gevangenisstraf en dwangverpleging. Vorig jaar vernietigde het Amsterdamse Gerechtshof dit vonnis. Het Hof oordeelde dat de Utrechtse rechtbank op grond van het NAVO Status Verdrag niet bevoegd is zolang de VS niet van vervolging hebben afgezien. Op grond van die uitspraak stelde het Hof de verdachte onmiddellijk op vrije voeten. Hij werd echter direct weer in hechtenis genomen in afwachting van een civiele procedure tegen een inmiddels door de VS ingediend verzoek tot overlevering. Van overlevering wordt gesproken als een land dat een verdachte uitlevert geen rechtsmacht over een verdachte heeft.

De Amerikaan loopt de kans in zijn vaderland ter dood te worden veroordeeld. Hoewel Nederland geen rechtsmacht heeft, kan de militair op grond van het NAVO Status Verdrag toch in hechtenis blijven. Die hechtenis mag eigenlijk niet langer dan vier dagen duren, maar de Raadkamer van de Utrechtse rechtbank besliste in augustus dat de verdachte het aan zichzelf te wijten heeft dat die termijn wordt overschreden, omdat hij zelf een civiele procedure is begonnen. De raadsman van de militair, de Utrechtse advocaat mr. L. A. M. J. Putz, zei vanmorgen dat zijn client zich niet verder tegen overlevering zal verzetten als de Verenigde Staten de garantie geven dat hij niet de doodstraf zal krijgen. De VS hebben zo'n garantie altijd geweigerd. Wel zijn zij nu begonnen aan een gerechtelijk vooronderzoek in Nederland wat nog nooit eerder is voorgekomen. Eind september zal bekend zijn hoe de Amerikaanse aanklacht tegen de militair zal luiden. Afhankelijk daarvan wil de advocaat bekijken of zijn client zich tegen de overlevering zal verzetten. 'Binnen het Amerikaans recht is het echter in ieder stadium van een rechtszaak mogelijk een aanklacht te wijzigen. We zullen dus toch aanvullende garanties vragen', aldus Putz.