Bonn en Berlijn eens over Stasi-dossiers

BERLIJN, 12 sept. De dossiers van de Stasi, de vroegere geheime dienst van de DDR, zullen weliswaar centraal door de Duitse staat worden beheerd, maar in Oost-Duitsland worden bewaard. Dat is, volgens de Oostduitse staatssecretaris Gunter Krause, het compromis in het laatste overgebleven strijdpunt in het Verenigingsverdrag van de beide Duitslanden.

Ook zullen de Stasi-archieven niet mogen worden gebruikt door Westduitse en andere inlichtingendiensten. Krause onderhandelde gisteren in Berlijn over de zaak met de Westduitse minister van binnenlandse zaken, Wolfgang Schauble. De regeling zal in een officiele briefwisseling bij het Verenigingsverdrag worden vastgelegd. Eerst zal de Volkskammer, het Oostduitse parlement, zich nog over het compromis moeten uitspreken. Het centrale, bondsrepublikeinse beheer over de dossiers van de ontbonden Oostduitse geheime dienst, waarin persoonlijke gegevens over meer dan vier miljoen DDR-burgers en twee miljoen burgers van de Bondsrepubliek zijn vastgelegd, is zeker niet naar de zin van de ongeveer dertig demonstranten, leden van Oostduitse burgerbewegingen, die al meer dan een week een deel van de archiefruimte van de Stasi-centrale in Berlijn bezet houden. Vanmorgen zijn ze dan ook een hongerstaking voor onbepaalde tijd begonnen. Zij houden vast aan hun eis dat iedere DDR-burger desgewenst zijn eigen dossier moet kunnen inzien.

Voor het eerst stelde de Oostduitse politie gisteren publiek en journalisten in de gelegenheid in de buurt te komen van het bezette gebouw. In een belendende zaal werd een forumdiscussie gehouden met politici van alle in de Volkskammer vertegenwoordigde partijen. Allen spraken zich uit voor handhaving van de door het Oostduitse parlement op 24 augustus uitgevaardigde wet, die de dossiers overdroeg aan de vijf op DDR-gebied te vormen deelstaten en een beperkte mate van inzage garandeerde.

Het is overigens onduidelijk waarom de wet van 24 augustus bewust buiten beschouwing is gelaten bij de opstelling van de tekst van het Verenigingsverdrag. Kennelijk wil de Westduitse regering, die zich over de zaak tot nu toe nauwelijks heeft uitgelaten, bij de regeling van de zaak niet gebruik maken van het opengelaten artikel in het Verenigingsverdrag, dat het mogelijk zou maken de DDR-wet op de Stasi-dossiers tot onderdeel van het verdrag van gelding te verklaren. Het totale Stasi-archief beslaat ongeveer 160 kilometer stukken. Het is overigens de eerste keer dat Duitsland zich voor een dergelijk vraagstuk geplaatst ziet: de archieven van de NSDAP, Gestapo en andere nazi-instellingen worden, voor zover ze niet na de oorlog bleken vernietigd, beheerd door de bezettingsautoriteiten, vooral de Amerikanen. Bij deze archieven bestaat evenmin inzagerecht. Voor wetenschappelijke doeleinden zijn ze evenwel onder voorwaarden te raadplegen.