Ryzjkov slaagt niet in vinden compromis voor economie; Gorbatsjov laat premier vallen

MOSKOU, 11 SEPT. - President Michail Gorbatsjov heeft zijn premier Nikolaj Ryzjkov, die wegens zijn centralistische opvattingen over het economische hervormingsbeleid in een toenemend politiek isolement is geraakt, openlijk laten vallen.

In de Opperste Sovjet heeft Gorbatsjov zich vanmorgen expliciet uitgesproken voor het radicalere programma dat onder leiding van zijn economische adviseur Stanislav Sjatalin is opgesteld en nu in de Russische federatie door zijn rivaal Boris Jeltsin wordt uitgevoerd. Ryzjkov heeft zich tot nu toe steeds verzet tegen Sjatalins 'vijfhonderd dagen-programma', dat uitgaat van vergaande decentralisatie van bevoegdheden over de verschillende republieken, forse bezuinigingen op de defensie-industrie en privatisering van staatseigendom. De afgelopen weken is tevergeefs gepoogd tot een compromis te komen tussen beide visies.

Volgens Gorbatsjov moet de regering nog steeds streven naar 'een beleidsdocument'. Maar het ontwerp van Sjatalin, die lid is van de algemene presidentiele raad van Gorbatsjov, imponeerde hem toch meer, zo zei hij, omdat het een betere methode is de verschillende Sovjet-republieken die steeds meer hun eigen weg willen gaan binnen de unie te integreren.

Gorbatsjov sprak zich zo openlijk uit, vlak nadat premier Ryzjkov in zijn rede tot de Opperste Sovjet had moeten toegeven dat hij er nog niet in was geslaagd regering, presidentiele raad en Rusland (de grootste deelstaat binnen de unie) op een lijn te krijgen.

Dat Gorbatsjov zich expliciet zou distantieren van zijn premier, die hem nu bijna vijf jaar heeft gediend, werd gisteren welhaast onvermijdelijk. In een telegram aan de volksvertegenwoordiging van alle deelrepublieken, autonome gebieden en districten had hij gisteren al toegegeven dat de regering geen greep meer heeft op het land.

Volgens Gorbatsjov is de situatie in het land 'alarmerend'.

De perestrojka is in 'reeel gevaar' nu het hervormingsbeleid meer en meer wordt geconfronteerd met 'tegenwerkende krachten', aldus de president in het telegram. Hij bond de lokale en regionale bestuurders op het hart al hun politieke en juridische middelen in te zetten tegen het om zich heen grijpende 'nihilisme' jegens de rechtsorde, 'de economische illegaliteit' en de 'criminaliteit'. Pag.13: Regering heeft geen greep op Sovjet-economie