Blokkade kan in Irak voor eetgewoonten keerpunt betekenen

Wie in rustiger tijden wel eens in Irak heeft rondgelopen weet hoe belangrijk eten voor de Irakezen is. Bij het ontbijt brood met een soort geklopte room en daarbij kaas en eieren. Wanneer die niet te koop zijn (de bevoorrading verloopt in golven en wordt gehamsterd) vervangt men de eieren door kahi, een pastei in siroop. Voedsel wordt weggespoeld met thee uit kleine glaasjes waar minstens twee scheppen suiker in zitten.

Halverwege de ochtend is het tijd voor de kebab. De lunch bestaat uit rijst, vlees en groenten. Het avondmaal bestaat uit gegrilde of gefrituurde hapjes en de resten van de lunch. Favoriet tussendoortje is baklava, bladerdeeg met notenvulling en gedrenkt in zoete siroop.

Een (bij uitzondering anonieme) correspondent in het Engelse medische tijdschrift The Lancet (25 aug) meldt dat de oproep van Sadam Hoessein aan zijn onderdanen om de helft minder te eten, nu de Irakezen zuchten onder de blokkade, wellicht een opluchting betekent voor de Irakese artsen. Zij vonden al lang dat de Irakezen veel te veel eten. De Irakezen verstouwen gemiddeld meer dan 3000 kcal per dag, meer dan de inwoners van enig ander land in het Midden-Oosten. De sterfte aan hart- en vaatziekten onder de veertigers en vijftigers is hoog.

Hussein heeft er ook al last van gehad, niet persoonlijk voor zover we weten, maar in zijn militaire organisatie. Zijn reserve-strijdkrachten lijden onder overgewicht. Tijdens de oorlog met Iran weet hij enkele nederlagen aan niet fitte en te zware legerofficieren. Alle regeringsambtenaren moesten daarna op dieet. Promotie werd afhankelijk van gewicht en fitheid. Een aantal officieren werd vervroegd gepensioneerd omdat ze hun streefgewicht niet haalden.

Waarom eten de Irakezen zoveel? Allereerst vereist de Arabische gastvrijheid dat een gast eten krijgt dat niet mag worden geweigerd. Het regime van Sadam Hoessein heeft de rest gedaan, volgens de correspondent van The Lancet. De staatscontrole is enorm. Er is geen vrijheid van meningsuiting, de mensen mogen het land niet uit en iedereen bespionneert iedereen. Voedsel is het enige waar de mensen zich nog zonder vrees aan kunnen overgeven. En Saddam Hoessein importeerde veel voedsel om ontevredenheid de kop in te drukken.

De blokkade kan dus eenn grote invloed hebben op de verhouding tussen regime en bevolking. Tijdens de achtjarige oorlog met Iran zijn de voedselimporten alleen maar toegenomen omdat de eigen landbouw werd verwaarloosd. Het is de vraag of het vooruitzicht op een heilige oorlog de Irakezen net zo kan begeesteren als een overdadige maaltijd.