Afwerende reactie van Navo; VS vragen grondtroepen voor de Golf

BRUSSEL, 11 sept. De Verenigde Staten hebben gisteren in omzichtige bewoordingen hun bondgenoten in de NAVO opgeroepen aanvullende grondtroepen naar de Golf te sturen. De meeste NAVO-leden hebben tot nu toe afwerend op het indirecte verzoek gereageerd, en zich beperkt tot toezeggingen van aanvullende logistieke steun.

Op een vergadering van de ministers van buitenlandse zaken van de NAVO-lidstaten in Brussel, waar de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, verslag uitbracht over de ontmoeting tussen president Bush en president Gorbatsjov in Helsinki, legde de Amerikaanse minister er de nadruk op dat er meer verantwoordelijkheid moest worden gedeeld door de andere lidstaten. Met opzet verving Baker de wat beladen term 'burden-sharing' door 'responsability-sharing'. De VS hebben een grote troepenmacht naar Saoedi-Arabie gestuurd, ook Groot-Brittannie en Frankrijk hebben er troepen, en Turkije overweegt eveneens manschappen te sturen, maar, zo zei Baker, 'ik zou aanvullende grondtroepen, als landen dat zou uitkomen, verwelkomen, zelfs als ze alleen maar symbolisch zijn'.

Tot nu toe bestaat de militaire steun van andere NAVO-landen voornamelijk uit het sturen van marineschepen.

Financiele bijdragen zijn, zei Baker, welkom, maar 'al het geld in de wereld is niet genoeg voor het lucht- en zeetransport dat nodig is om het zware materiaal ter plaatse te krijgen en de vluchtelingen thuis te brengen'.

De Amerikaanse minister wees in dat verband op de 'zeer nuttige bijdrage' die Saoedi-Arabie, Oman en de Verenigde Arabische Emiraten al hadden toegezegd: 12 miljard dollar tot het einde van dit jaar, waarvan de helft is bestemd voor de Amerikaanse militaire inspanningen.

De NAVO-landen zouden volgens Baker verder kunnen helpen door samen met de Westeuropese Unie manieren uit te werken om Amerikaanse troepen door de lucht en over zee naar de Golf te transporteren, door schepen naar het oostelijke deel van de Middellandse zee te dirigeren, door de radarcontrole van AWACS-vliegtuigen in Turkije naar het zuiden uit te breiden en door logistieke ondersteuning te geven aan de regionale strijdkrachten en de frontlijnstaten. Ook vroeg Baker die staten, vooral Jordanie, bij te staan om de gevolgen van de boycot van Irak te verlichten.

Een aantal landen deed Baker gisteren weliswaar toezeggingen voor aanvullende steun, maar de meeste nadruk werd gelegd op het 'waterdicht' maken van de VN-boycot van Irak en op het zoeken naar een politieke oplossing van het Golf-conflict. Alleen als die onmogelijk zou blijken kon over 'nadere maatregelen' worden gedacht. Minister Van den Broek meende dat het weinig zin had om te speculeren over de vraag wat die zouden zijn. Nederland heeft gisteren de levering toegezegd van 50.000 stuks beschermende kleding tegen biologische en chemische oorlogvoering. Duitsland, Belgie, Griekenland en Denemarken hebben steun beloofd bij zee- en luchttransport. De Belgische minister van buitenlandse zaken, Mark Eyskens, zei gisteren dat Belgie niet van plan is grondtroepen te leveren. Belgie levert al een 'behoorlijk aandeel', zo zei de minister: het heeft drie schepen naar de Golf gestuurd, heeft twee Hercules C-130 transporttoestellen ter beschikking van Egypte gesteld voor de repatriering van vluchtelingen, terwijl het vliegveld van Oostende gebruikt kan worden voor tussenlandingen van Amerikaanse troepentransportvliegtuigen.

Op zijn persconferentie zei Baker gisteren dat er, als Irak zich zou hebben teruggetrokken uit Koeweit, maatregelen genomen zouden moeten worden 'om de dreiging van de Iraakse wapens voor massavernietiging te verminderen'.

Ook minister Van den Broek meende dat er 'veel verbeeldingskracht' voor nodig zou zijn voordat er sprake is van 'duurzame stabiliteit' in het Midden-Oosten.

De Italiaanse minister van buitenlandse zaken, Gianni De Michelis, maakte gisteren bekend dat de EG, waarvan Italie dit halfjaar het voorzitterschap bekleedt, de Arabische Liga heeft uitgenodigd om op 6 en 7 oktober overleg over de Golfcrisis te voeren met de EG-ministers van buitenlandse zaken tijdens hun informele raad in Venetie.

Irak wordt voor die bijeenkomst niet uitgenodigd, zei De Michelis, want 'het heeft zich buiten de regels van de Arabische Liga geplaatst'.

De Italiaanse minister, die na het NAVO-beraad in het EG-hoofdkwartier een gesprek heeft gehad met minister Baker, zei dat de Gemeenschap het met de Verenigde Staten eens is dat het 'absoluut noodzakelijk' is Irak economisch en politiek te isoleren.

De Michelis legde er de nadruk op dat er geen sprake van kan zijn dat er een verband wordt gelegd tussen de crisis om Irak en 'andere problemen in het Midden-Oosten'.

De kans daarop is niet ondenkbaar aangezien ook PLO-leider Yasser Arafat voor de bijeenkomst in Venetie wordt uitgenodigd. De PLO, lid van de 21 leden tellende Arabische Liga, heeft Irak steeds gesteund in de Golf-crisis.

    • Frits Schaling