'Regels Rome staan haaks op de werkelijkheid'

LEUVEN, 10 sept. Binnen de rooms-katholieke kerk bestaat nog steeds te weinig ruimte voor dialoog. Blijven vasthouden aan de door Rome gestelde absolute regels staat haaks op de werkelijkheid zoals de gelovigen die ervaren. Wanneer de kerk niet democratiseert, zal zij zich blijvend van hen vervreemden.

Met deze woorden zette A. van den Boogaard, voorzitter van de Stichting Concilium, gisteravond de toon voor het vierdaagse internationaal theologisch congres dat in Leuven wordt gehouden ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van het tijdschrift Concilium. Dit internationale tijdschrift voor theologie werd in 1965 opgericht om de geest van het Tweede Vaticaans Concilie levend te houden.

Onder de titel 'Op de drempel van het derde millennium' buigen de ongeveer 500 deelnemers uit 51 landen zich over de huidige situatie binnen de katholieke kerk en over de perpectieven voor de toekomst. Die perspectieven zijn somber wanneer de kerkelijke autoriteiten een dam blijven opwerpen tegen de dialoog en wanneer van de gelovigen slechts wordt gevraagd te bidden, te betalen en te gehoorzamen in plaats van hen serieus te nemen, aldus Van den Boogaard. 'Ook gelovigen, intellectueel of niet, willen worden beschouwd als zelfstandige, denkende mensen die niet achter het gezag aanlopen zonder zich een eigen oordeel te vormen. Het is niet aanvaardbaar voor mensen die zijn geschoold in de wetenschap of die een leven lang zichzelf en hun ervaring ernstig hebben genomen dat zij waarheden niet zouden mogen bijstellen, vertalen en vernieuwen', zo zei hij.

Zijn pleidooi voor een pluriforme kerk staat haaks op de in mei gepubliceerde Vaticaanse 'Instructie over de kerkelijke roeping van de theoloog', waarin van theologische vrijheid geen sprake is en waarin theologen die niet alleen afwijkende opvattingen hebben maar die ze ook nog willen publiceren de wacht wordt aangezegd. Onder luid gelach stelde de Nijmeegse hoogleraar dr. E. Schillebeeckx Rome gisteravond gerust: van hem zal het Vaticaan de komende maanden geen last hebben. 'Ik ben tot zwijgen gebracht. Niet door Rome maar door mijn arts. Die heeft mij in verband met mijn gezondheid verboden in het openbaar te spreken.' Zo niet de Franse hoogleraar dogmatiek C. Duquoc, die vanochtend in scherpe bewoordingen de achtergestelde positie van de vrouw binnen de katholieke kerk hekelde en vooral de manier waarop paus Johannes Paulus II het feit rechtvaardigt dat vrouwen zijn uitgesloten van het priesterschap. 'Enerzijds zegt hij: de vrouwen zijn niet inferieur, ze zijn superieur, want zij zijn het wezenlijke symbool van de liefde, zij overstijgen het instituut kerk dat is geroepen om tot liefde op te wekken en niet om haar te personifieren, vrouwen hebben hun voltooiing reeds bereikt. Als men hen met deze zo hoge staat van waardigheid nu zou toelaten tot het sacrament van het priesterschap zal men hen weer omlaag halen naar het niveau van het materiele.' Volgens Duquoc is hier sprake van een 'fantastische omkering van zaken': 'Nog niet zo lang geleden was de vrouw niet waardig genoeg om leidinggevende en gewijde ambten uit te oefenen, en nu is zij te waardig voor een dergelijke minderwaardige taak.' Duquoc uitte voorts kritiek op het feit dat leken, bij gebrek aan voldoende priesters, wel worden betrokken bij het parochiewerk maar zijn uitgesloten van bestuurstaken. 'Dat is een ongezonde situatie, want het lijkt op den duur onaanvaardbaar dat zij die een groot deel van de kerkelijke taken vervullen, geen deel hebben aan bestuurlijke beslissingen. Democratie betekent in eerste instantie niets anders dan gelijke verantwoordelijkheid bij gelijke taken.' Veel hoop op het openbreken van de bestaande hierarchische structuur had hij evenwel niet. 'De officiele theologie van de katholieke kerk is van mening dat de kerk geen geschiedenis heeft, dat haar structuur eeuwig is. Zij werd als hierarchisch instituut gesticht en zij zal dat blijven tot het einde der tijden.'

    • Anneke Visser