Radio Nederland is 'vrij, onafhankelijk en kritisch'; Informatie als export-artikel

Radio Nederland Wereldomroep is binnen de landsgrenzen een zo goed als onbekend radiostation. In Hilversum en nog enkele andere gemeenten is het via de kabel te beluisteren, een service die door de in Nederland woonachtige medewerkers zeer wordt geapprecieerd. Maar Radio Nederland richt zich in de eerste plaats op de rest van de wereld. Op de Nederlanders die overal ter wereld wonen en werken en daarnaast op iedereen die belangstelling heeft voor een in vrijheid en onafhankelijkheid tot stand gekomen nieuwsbulletin.

Radio Nederland zendt uit in negen talen. Onlangs werd in verband met de Golf-crisis het aantal Arabische uitzendingen gericht op het Midden-Oosten uitgebreid. Tevens werden de Nederlandstalige uitzendingen voor dezelfde regio aangevuld met een groetenprogramma voor de Nederlanders die in Koeweit als gijzelaars vastzitten en een vergelijkbare uitzending voor de Nederlandse marinemensen in de Golf van Oman. Deze aanvulling van het gebruikelijk aanbod voor het Midden-Oosten, geven beter aan dan de statuten wat de bedoeling van Radio Nederland is.

Volgens de papieren werd Radio Nederland in 1947 opgericht om een 'zo representatief mogelijk beeld' van Nederland te geven 'op velerlei gebied.'

Daarnaast moest het korte-golfstation 'de banden met Nederlanders buiten Nederland' te onderhouden en bijdragen aan het 'bevorderen van vreedzame internationale betrekkingen en samenwerking.'

De beide directeuren, drs. M. Dijkstra en drs. C. H. Verheugd, citeren uit deze doelstellingen als hen wordt gevraagd wat anno 1990 rechtvaardigt dat Nederland, net als alle andere Westerse landen, er een wereldomroep op na houdt die 70 miljoen gulden per jaar kost. Wat is het verschil tussen de Arabische uitzendingen waarmee het Midden-Oosten van actuele informatie en nieuws wordt voorzien en de internationale korte golf omroepen uit Duitsland, Frankrijk, Engeland en Nederland? 'De wijze waarop wij met de nieuwsfeiten omgaan', antwoordt Verheugd. 'Onze nieuwsvoorziening is vrij, onafhankelijk en kritisch. Wij werken niet Nederland-centrisch en dat kan van een aantal grote landen niet worden gezegd.'

'Nederland is geen erg groot land met veel macht. Dat bevordert onze acceptatie en betrouwbaarheid', vult Dijkstra aan. 'Vrijheid van informatie is een export-artikel van Nederland', menen de directeuren, die verzekeren dat er in Europees verband nooit enige aanzet tot samenwerking is geweest. 'Het belang van Radio Nederland werd nog eens goed duidelijk tijdens de Falkland-oorlog. Daar zijn alleen Voice of America, BBC-Worldservice en wij te beluisteren. Zowel Voice of America als de BBC gaven toen geen objectieve informatie door.'

Een van de doorslaggevende argumenten om de Arabische uitzendingen nu uit te breiden is de lange lijst van internationale korte golf zenders die momenteel door Irak worden gestoord. Nederland hoort daar niet bij. De vraag of Radio Nederland niet op korte termijn hetzelfde lot zal wachten, wordt negatief beantwoord. Het storen van een korte-golfzender vereist dezelfde technische voorziening en als het uitzenden van een programma: het is erg duur en vergt veel voorbereidingstijd.

Het zenderpark vergt steeds grotere investeringen. Voor een nieuw zendstation in Thailand is samenwerking gezocht met de BBC. 'De zender in Thailand is noodzakelijk om ons werk op dezelfde voet te kunnen voortzetten. Het is geen uitbreiding, maar omdat het steeds drukker wordt op de korte golf is een sterkere zender noodzakelijk.'

De samenwerking maakt dat de investering van 70 miljoen met de Britten kan worden gedeeld. De directie van Radio Nederland verwacht dat minister en Kamer zullen instemmen met deze extra uitgave. Uitzenden via een satelliet is goedkoper, maar biedt vooralsnog geen perspectief. De korte golf kan overal ter wereld met een eenvoudig toestel worden ontvangen en dat kan van satellietradio voorlopig nog niet worden gezegd.

Reageren op actuele ontwikkelingen met extra uitzendingen is alleen mogelijk als extra technische voorzieningen niet nodig zijn. 'De techniek is inert, alle stations zitten helemaal vol, niets heeft een overcapaciteit. De mogelijkheden om flexibel in te spelen op ontwikkelingen zijn marginaal.'

Verheugd en Dijkstra wijzen er op dat extra Arabische uitzendingen ook moeilijkheden geeft op een ander front. Er moeten op korte termijn mensen worden gevonden die Arabisch spreken en bekwaam zijn. 'Wij hebben nu twee mensen waar we al contact mee hadden laten overkomen uit Egypte en Marokko. Er is voor alle medewerkers in deze groep een roosterdienst ingesteld zodat we 24 uur per dag actueel kunnen zijn.'

Een bezoek aan de studio's waar een nieuwsbulletin in het Arabisch wordt voorgelezen geeft aan dat er nog een ander probleem is. Wat zegt de man achter het glas, wie controleert zijn werk? 'De chefs moeten kunnen verstaan wat in hun afdeling de deur uitgaat, en daarnaast krijgen we reacties van ambassadeurs en collega's. We lopen risico's, maar we geloven meer in de juiste stimulans dan in controle.'

    • Wilma Cornelisse