Cambodjaanse partijen eens over Raad

JAKARTA, 10 sept. De vier partijen in het Cambodjaanse conflict zijn het vandaag in Jakarta eens geworden over de vorming van een Nationale Raad. Na vier dagen touwtrekken verklaarden de woordvoerders na hun eerste onderhandelingen dat de facties elkaar hebben gevonden op een compromisvoorstel van prins Norodom Sihanouk. Zij gaven een uiteenlopende uitleg van dit voorstel.

De zogenoemde Informele Ontmoeting over Cambodja, die woensdag had moeten beginnen, maar was uitgesteld omdat de vier partijen niet konden beslissen of zij wilden praten, werd gisteravond geopend door voorzitter Ali Alatas, de Indonesische minister van buitenlandse zaken. Alatas, die inmiddels een lange ervaring heeft als bemiddelaar in het Cambodjaanse conflict, sprak de gedelegeerden vermanend toe. Hij zei dat 'de partij die nu de weg naar vrede blokkeert een vreselijke verantwoordelijkheid op zich neemt'.

Zijn collega-voorzitter, de Franse onderminister van buitenlandse zaken, Edwige Avice, riep alle partijen op om het vredesplan voor Cambodja, dat de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad begin vorige week lanceerden, volledig te steunen. Na een plenaire zitting van 35 minuten begon een reeks bilaterale consultaties. Minister Alatas sprak vanmorgen achtereenvolgens met de Chinese waarnemer, de Franse ambassadeur, premier Hun Sen van de pro-Vietnamese regering in Phnom Penh, de drie verzetsgroepen en ten slotte nogmaals met premier Hun Sen.

De grote afwezige is prins Sihanouk, die eerst niet zou komen, toen alsnog zijn komst aankondigde, maar zaterdag liet weten wegens ziekte te zijn verhinderd. Waarnemers in Jakarta legden de gezondheidsproblemen van de prins uit als een 'diplomatieke griep'.

Vanuit Peking lanceerde Sihanouk, die een van de oppositionele facties vertegenwoordigt en tevens leider is van het gezamenlijke verzet, een compromisformule voor de samenstelling van de Nationale Raad. Volgens het VN-vredesplan, dat alle vier de facties nu zeggen te onderschrijven, zal deze raad als symbool fungeren van de Cambodjaanse soevereiniteit en meteen nadat hij is geformeerd het bestuur overdragen aan een speciale VN-autoriteit, die vervolgens verkiezingen zal uitschrijven. Sihanouk zei zaterdag dat de verzetscoalitie en de zittende regering ieder zes zetels kunnen krijgen in de raad. Vervolgens kunnen deze twaalf besluiten een voorzitter te kiezen, die dan een dertiende zetel zal bezetten.

Sihanouk zou de aangewezen persoon zijn voorzitter te worden, maar liet vanochtend, opnieuw met verwijzing naar zijn onbekende ziekte, weten de komende zes maanden niet beschikbaar te zijn.

Volgens Sihanouk heeft zijn voorstel de volledige steun van China's premier Li Peng. Tot nu toe had Peking zich verzet tegen een verdeling waarbij de Rode Khmer, een van de drie verzetsgroepen, maar twee zetels zou krijgen.

Vanmiddag verklaarden alle vier de facties afzonderlijk tegenover de in Hotel Indonesia verzamelde pers, dat zij instemmen met de formule van Sihanouk. Zij geven er alleen een verschillende uitleg aan. Son Sann, leider van een der niet-communistische verzetsgroepen, zei dat alle partijen dus ook de regering in Phnom Penh het eens waren over de door Sihanouk gesuggereerde zetelverdeling, inclusief een dertiende zetel voor de voorzitter. Rode Khmer-leider Khieu Samphan zei dat men het eens was over de genoemde zetelverdeling, maar onderstreepte dat het om vier partijen gaat en niet slechts om twee, te weten het verzet en de zittende regering. De Rode Khmer lijkt dus inmiddels akkoord te gaan met slechts twee zetels. Hor Nam Hong, een minister uit Hun Sens regering, zei dat alle partijen het voorstel van Sihanouk hadden aanvaard. Maar hij legde diens formule zo uit dat 'de twaalf uit hun eigen midden een voorzitter kiezen'.

Dat betekent geen dertiende man. Prins Rannaridh ten slotte, Sihanouks zoon en diens vertegenwoordiger in Jakarta, zei dat men het eens was over het voorstel van zijn vader. Hij wenste zich echter niet uit te spreken over de formule, omdat hij 'de situatie niet wilde bederven'. Alle vier de partijen willen kennelijk dat deze ontmoeting in Jakarta tot overeenstemming leidt over de vorming van een Hoge Nationale Raad, desnoods zonder duidelijkheid over de formule. Voor vanavond is een plenaire zitting gepland, die moet vastleggen of en zo ja waarover de partijen het eens zijn.

    • Dirk Vlasblom