'Art meets Science': bedachtzame, chique kunst

'Druk uw hoofd, hart en geslacht tegen de ijzeren kussens tot energie overgedragen wordt', staat te lezen bij een dozijn hematieten aan de wand van museum Fodor in Amsterdam. Wie de instructie bij dit kunstwerk van Marina Abramovic opvolgt, verlaat als herboren het museum, want de twaalf rode stenen hebben een heilzame uitwerking op het gestel, althans dat wordt beweerd in de catalogus bij de tentoonstelling Art meets Science and Spirituality in a changing Economy. Een humorloos werk vol pretenties waar best om te lachen valt, ware het niet dat de wand recht tegenover de hematieten voor negentig procent uit metaal bestaat en is volgeplakt met affiches waarop het woord AIDS is afgedrukt. De affiches, uitgevoerd in dezelfde belettering en felle kleurstelling als het woord LOVE op de schilderijen die de Amerikaanse Pop Art-kunstenaar Robert Indiana in 1966 maakte, zijn een produkt van de Canadese kunstenaarsgroep General Idea.

Ze hangen niet bij toeval tegenover de 'geneeskrachtige' stenen van Abramovic, want General Idea is op haar verzoek present, zoals ook de andere buitenlandse kunstenaars die aan de tentoonstelling deelnemen, zijn gevraagd door collega's uit Amsterdam 'uit wier werk op overtuigende wijze een wetenschappelijke en/of spirituele belangstelling blijkt'. Fodor-directeur Fred Wagemans hoopt door kunstenaars zelf hun mede-exposanten te laten kiezen van het probleem af te zijn 'dat de meeste kunstenaars die aan een groepstentoonstelling meedoen niet weten wie de andere leden van de groep zijn, laat staan dat ze precies weten wat dezen met hun werk voorstaan.'

Abramovic was dus van tevoren op de hoogte van de inzending van General Idea en wist dat haar stenen met AIDS in verband gebracht zouden worden. Het geeft haar werk, dat is voortgekomen uit een persoonlijke mythologie en in die zin volkomen onschuldig is, een bedenkelijke lading. In de medische wetenschap wordt iemand die schijnoplossingen bedenkt om AIDS de wereld uit te helpen uit zijn functie ontheven, maar in de beeldende kunst ligt dat blijkbaar anders, ook al gebeurt het onder de vlag van 'Art meets Science'. Gelukkig zijn de wegen van de kunst ondoorgrondelijk. Kunst laat zich niet makkelijk dicteren door een thema. Op de tentoonstelling overheerst weliswaar de kunst van het bedachtzame en chic gepresenteerde soort, maar de sfeer daarvan wordt enigszins ondermijnd door de vriendschappelijke brief die Rob Scholte ontving van de Amerikaanse Neo-Geo kunstenaar Peter Schuyff, die op Scholtes uitnodiging meedoet. De brief, op groot formaat afgedrukt naast een Vasarely-achtig schilderij van Schuyff, onthult iets van de manier waarop kunstenaars in werkelijkheid met elkaar omgaan.

Scholte verbeeldt in het schilderij Kinderhuwelijk, waarop het hoofd van een jongetje en een meisje in twee glazen potten op sterk water zijn gezet, een onmogelijk huwelijk. Thom Puckey komt samen met de Amerikaan Eric Orr niet veel verder dan een Yves Klein-imitatie in de tuin van het museum; een spektakel met vuur, licht en water. In dezelfde tuin staat van Ton van der ...ken een dubbelwandig soort wig-wam met open dak, waarin vier dagen lang workshops (ja, ze bestaan nog) plaats zullen hebben.

De meest oogstrelende presentatie is die van Fortuyn/O'Brien. Een wit golvende wand van pleisterwerk stelt een reusachtig oog van Michelangelo's David voor, gezien vanuit de binnenkant. Een zwarte frisbee van de Italiaan Ettore Spaletti lijkt het oog binnen geschoten te zijn en zich als een verdwaalde pupil te hebben vastgezet aan een andere wand.

Fred Wagemans vraagt zich af of het bij deze kunstwerken gaat om 'een heidense spraakverwarring of juist om een proeve van het multinationaal taalvermogen van de kunst. ' Misschien zijn de woorden die kunsthistoricus Harold Rosenberg aan zijn opvolger bij The New Yorker meegaf nog het meest toepasselijk: 'Remember the art world is a comedy!'.

Tentoonstelling: Art meets Science and Spirituality in a changing Economy, Museum Fodor, Keizersgracht 609, Amsterdam. T/m 14/10. Geopend: ma. t/m zo. 11-17 uur.