Tibetaanse leider Dalai Lama vier dagen in Nederland; Een'Godkoning' zonder land

AMSTERDAM, 8 sept. Sommigen denken dat hij een oosterse Sinterklaas is, anderen zien in hem een nieuwe Mahatma Gandhi, een vertegenwoordiger van het goede in de wereld. In werkelijkheid is de Dalai Lama de spirituele en politieke leider van de Tibetanen en sinds de Chinese bezetting van Tibet en zijn vlucht naar India een leider zonder land.

De Dalai Lama, vorig jaar winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede, is gisteren in Nederland aangekomen voor een vierdaags verblijf. Hij neemt deel aan het symposium 'Art Meets Science and Spirituality in a Changing Economy', houdt zijn autobiografie ten doop en spreekt met minister Van den Broek.

De Dalai Lama (dalai is oceaan, lama leraar) zegt in zijn boek dat hij geen levende Boeddha is, zoals vaak is gezegd. De Dalai Lama is, volgens de Tibetaans-boeddhistische overlevering, de menselijke reincarnatie van Avalokiteshvara, de Tibetaanse oergod van het mededogen. 'God-koning' wordt de Dalai Lama daarom vaak genoemd. De Dalai Lama is een boddhisattva, een wezen dat de gang naar volledige verlichting (boedhha) heeft uitgesteld om op aarde de menselijke cirkelgang van het lijden te helpen verlichten. De eerste Dalai Lama kwam in 1351 op de troon, de huidige, veertiende 'mensgeworden god' in 1939. Lhamo Thondup luidt zijn eigenlijke naam. Hij werd als boerenzoon in het plaatsje Takster (Brullende Tijger) geboren in 1935. Twee jaar later streek een groep monniken neer in het dorpje, op zoek naar de reincarnatie van de vorige Dalai Lama die in 1933 was gestorven. De voortekenen had de geestelijken naar Takster geleid: een lijk dat bewoog, wolkenformaties in de vorm van olifanten, draken en visioenen aan een meer. Het jongetje van twee doorstond bekwaam een aantal tests, waaronder het herkennen van goederen uit zijn 'vorige leven'. Na het betalen van een grote som geld aan de pro-Chinese gouverneur de Chinezen maakten toen ook al de dienst uit mocht Lhamo vertrekken om als Dalai Lama te worden opgeleid.

Hij heeft er geen moeite mee zijn goddelijke afkomst te relativeren. 'Of ik het allemaal geloof, dat is geen eenvoudige vraag', schrijft hij, om voorzichtig te vervolgen dat hij 'aanneemt geestelijk verbonden te zijn met de Dalai Lama's voor mij.' De Tibetaanse leider vluchtte in 1959, nadat zijn onderdanen in opstand waren gekomen tegen de Chinese heersers die negen jaar eerder Tibet hadden bezet. Bij de opstand kwamen vermoedelijk meer dan 100.000 Tibetanen om het leven.

Sindsdien voert de Dalai Lama met wisselend succes een schijnbaar hopeloze woordenstrijd voor teruggave van zijn koninkrijk. De Tibetaan kan rekenen op veel sympathie: Amnesty International heeft de afgelopen jaren een reeks rapporten gepubliceerd waarin China is beschuldigd van grove schendingen van de mensenrechten in Tibet en het vernietigen van de Tibetaanse cultuur. In Nederland is een kleine maar zeer actieve groep mensen die zich in de 'Tibet Support Groep' het lot van de Tibetanen hebben aangetrokken.

    • Lolke van der Heide