Sjevardnadze toont goede wil aan vooravond top Helsinki

HELSINKI, 8 sept. Sovjet-minister van buitenlandse zaken, Edoeard Sjevardnadze, is bereid naar Irak te reizen als dat nodig zou zijn voor een vreedzame oplossing van de Golfcrisis. Dat heeft het persbureau TASS gisteravond bekendgemaakt.

De mededeling komt aan de vooravond van de topconferentie die de Amerikaanse president Bush en Sovjet-leider Gorbatsjov morgen in de Finse hoofdstad Helsinki zullen houden en die in de eerste plaats aan de crisis in de Golf is gewijd. 'Indien nodig ben ik bereid naar Irak te gaan. Het is mogelijk dat het ook noodzakelijk zal zijn met Israel op ministerieel niveau samen te werken', aldus citeerde TASS Sjevardnadze.

De Sovjet-Unie wil voorkomen dat de Iraakse bezetting van Koeweit uitloopt op een militaire confrontatie tussen de Verenigde Staten en Irak en Gorbatsjov zal dit standpunt tegenover Bush krachtig naar voren brengen, zo wordt in Helsinki verwacht. De top wordt op verzoek van de Amerikaanse president gehouden.

Volgens een hoge Amerikaanse zegsman zullen beide leiders waarschijnlijk spreken over de legering van Sovjet-troepen in Saoedi-Arabie, waar nu al zo'n honderdduizend Amerikanen zijn gelegerd. 'De demonstratie van het multilaterale karakter van de troepenmacht (tegen Irak) door het toevoegen van een vertegenwoordiging van een van de grote mogendheden zou heel nuttig kunnen zijn', aldus de zegsman, die anoniem wilde blijven.

Gorbatsjov arriveert vandaag aan het begin van de avond in de Finse hoofdstad, de Amerikaanse president zou in de loop van de ochtend aankomen. De besprekingen tussen de twee leiders die, onderbroken door een lunch de hele dag zullen duren, zullen een hele reeks van onderwerpen omvatten, zo wordt van beide kanten onderstreept. De meeste aandacht zal echter uitgaan naar de crisis in de Golf, waarover tussen de twee landen een grote mate van overeenstemming bestaat.

De algemene verwachting is dat de ingelaste topconferentie zal uitlopen op een hernieuwde gezamenlijke veroordeling van de Iraakse inval in Koeweit en een oproep aan de Iraakse president Saddam Hussein zich uit dat land terug te trekken en de gijzelaars vrij te laten. Dat een dergelijke verklaring een ultimatief karakter zal hebben, wordt echter niet voorzien.

Eerder deze week liet Gennadi Gerasimov, woordvoerder van het Sovjet-ministerie van buitenlandse zaken, al weten dat de kwestie-Koeweit niet gekoppeld zal worden aan een regeling van de Israelisch-Palestijnse kwestie. Dat zou 'een oplossing van het onderhavige conflict voor onbepaalde tijd uitstellen', aldus Gerasimov. Suggesties over een mogelijke koppeling deden de ronde doen, nadat Sovjet-minister van buitenlandse zaken Sjevardnadze de gedachte aan een vredesconferentie over het Midden-Oosten onlangs nieuw leven had ingeblazen.

Vitali Egnatenko, woordvoerder van de Sovjet-president, legde er gisteren opnieuw de nadruk op dat Moskou blijft streven naar een 'vreedzame oplossing' van de crisis binnen 'het stelsel van de Verenigde Naties'.

Het feit dat de leiders in het Kremlin niet a priori negatief staan tegenover een nieuwe ontmoeting tussen de Iraakse minister van buitenlandse zaken Tareq Aziz en de Sovjet-leiding na afloop van de top in Helsinki, duidt erop Moskou ook langs de weg van diplomatieke druk op de Iraakse president Saddam Hussein wil proberen een gewapende confrontatie in de Golf te vermijden. Egnatenko wees erop dat alle bij het conflict betrokken partijen welkom zijn voor overleg in Moskou en dat de Iraakse minister daarom de afgelopen week in Moskou was ontvangen en hij bevestigde desgevraagd dat Tareq Aziz om een nieuwe ontmoeting na afloop van de top had verzocht.

    • Herman Amelink