POZNER

Vladimir Pozner is een van de perestrojka-sterren. In Europa is hij niet zo bekend, maar in de Verenigde Staten is hij wereldberoemd. Het is niet zo moeilijk om te verklaren waarom Pozners autobiografische Parting with Illusions al weken staat genoteerd op de Amerikaanse bestsellerslijsten. Pozner is een graaggeziene gast bij Amerikaanse talkshows, en in 1986 was hij de organisator van de veelbesproken 'spacebridge' tussen Seattle en Leningrad, waarin de gewone burgers van de twee supermachten via reusachtige beeldschermen met elkaar een dialoog konden aangaan. Vladimir Pozner stond als gespreksleider in het middelpunt van dit mediaspektakel. Het is typerend voor Pozners weinig bescheiden karakter dat hij de 'spacebridge' ziet als de eerste inpuls voor de huidige hervormingen in de Sovjet-Unie, als een succesrijkvoorbeeld van wat hij noemt 'televisie-schoktherapie'. Vladimir Pozner, telg van een Franse moeder en een Russische vader, groeide op in hartje New York. Pa Pozners communistische sympathieen vallen politiek gezien niet goed in het naoorlogse Amerika, en de familie Pozner besluit eind 1948 naar de Sovjet-Unie te emigreren; Vladimir is dan veertien. Met weemoed beschrijft Pozner zijn New Yorkse jeugd: baseball, FDR en de Stuyvesant High School. Tot 1952 blijven de Pozners in het platgebombardeerde Berlijn, waar Vladimir evenals zijn vader een overtuigd communist-voor-het-leven wordt. De uiteindelijke overstap naar het beloofde land, de Sovjet-Unie, vindt plaats op het hoogtepunt van het stalinisme, vlak voor Stalins dood in 1953. Vladimir Pozner vertelt hoe hij met vallen en opstaan in de journalistiek terechtkomt. Zijn perfecte beheersing van de Engelse taal maakt hem bij uitstek geschikt voor medewerker bij de op het Westen gerichte zender Radio Moskou.

In Parting such Illusions rekent Pozner af met zijn verleden. Het opulente, democratische Amerika, het land van zijn jeugd, wil Pozner ontmaskeren als een wolf in schaapskleren, een land waarin de almachtige media worden beheerst door een kleine kliek conservatieven. Pozner ziet de VS als een land met dezelfde feilen als de Sovjet-Unie: beide bezeten door vijandbeelden en onderdrukt door een elite. Het is typisch voor Pozner dat hij zonder problemen de vergelijking trekt tussen de maatschappelijke situatie in de Sovjet-Unie voor Gorbatsjov en Reagans Amerika. Beiden, de Russische en de Amerikaanse leider, zouden volgens Pozner behept zijn met eenzelfde agressiviteit en arrogantie. Het zijn onder andere dit soort simplistische analogieen wat Parting with Illusions tot een ietwat oppervlakkig boek maakt. Wat mij verder tegenstaat, is het feit dat Pozner in zijn boek alleen de meest zonnige zijde van zijn persoonlijkheid beschrijft; nergens wordt de lezer toegelaten tot de catacomben van Pozners sofistische karakter. Dit alles maakt Pozner's levensverhaal eendimensionaal en daardoor literair oninteressant.