OPZOEK-BOEK

Wie 25 auteurs vraagt 25 maatschappelijke problemen te beschrijven vol gens de formule Oorzaak-Oplossing-Vooruitzicht, krijgt geen boek maar een syllabus. Dat is precies wat Politieke Problemen is geworden. Van arbeid en financien, criminaliteit, milieu naar gezondheidszorg, onderwijs, minderheden, defensie en Europa. De Haagse politieke agenda wordt integraal behandeld. Wie het heeft gelezen, weet alles maar zal er maar weinig van onthouden. Zo spannend is de technocratie nu ook weer niet.

Politieke problemen is een opzoekboek voor geinteresseerde krantelezers, ambtenaren en politici, dat vooral bruikbaar is omdat het goed is georganiseerd. Een buitenlands correspondent in Den Haag zou er een instant archief aan hebben. Het boek is zeer toegankelijk, hoewel een enkele auteur wel erg hurkt voor de lezer. Dan staat er bijvoorbeeld ' Uitsterven is een onomkeerbaar proces' en: ' De dinosaurus loopt niet meer op aarde rond'.

Maar voor het overige leest het als de krant. Eigenlijk is het als de krant wie ijverig de NRC leest of de Volkskrant krijgt dezelfde informatie, verspreid over zo'n 40 pagina's in ruim 310 afleveringen per jaar. Het is zelfs redelijk actueel: het onlangs verschenen tweede structuurschema verkeer en vervoer is er al in opgenomen. Het boek gaat alleen niet over politieke problemen in die zin dat ze in ideologische termen zijn beschreven. Het zijn politieke problemen omdat de politiek zich ermee bemoeit. Vanuit welke visie dat gebeurt hoe zwaar de ideologie (nog) weegt anno 1990, de lezer komt er niet achter. Een inleidende beschouwing over het maatschappelijke middenveld van het CDA had niet mogen ontbreken, zo min als de politieke positie van de PvdA na de schuivende panelen. Waarom geen slothoofdstuk waarin het streven van Lubbers III naar een trendbreuk op meerdere terreinen (milieu, verkeer, sociale vernieuwing, defensie) in politiek perspectief wordt gezet? Dat had er wellicht een boek van kunnen maken. Nu moeten we het doen met een vage beschouwing van de beide redacteuren Van Deth en Vis over het begrip 'probleem' waarin open deuren als: ' Dat wat als probleem wordt gezien, zal van plaats tot plaats verschillen en ook in de tijd aan verandering onderhevig zijn'.

Bij de presentatie van het boek gaven de auteurs als voorbeeld van deze stelling het Deltaplan, dat was uitgevoerd omdat er in 1953 bij de watersnoodramp 1835 doden waren te betreuren. Van het ongeveer even grote aantal verkeersdoden dat tegenwoordig ieder jaar valt wordt geen politicus meer warm of koud. Daarnaast vonden zij hun boek bewijs van de stelling dat er een kloof ligt tussen wat deskundigen als oplossingen van de problemen zien, en wat 'Den Haag' doet. Politici blussen brandjes, hollen achter de feiten aan en ontberen een visie, zo meenden zij. Om de volkswijsheid dat als ' de deskundigen' het roer maar in handen krijgen alles in orde komt te ontzenuwen, was premier Lubbers uitgenodigd. Deze gaf ruiterlijk toe dat vergeleken met deskundigen, politici slechts 'lauwe thee' schonken, hetgeen nogal ontmoedigend is ' omdat je zo graag eens wilt zeggen zo moeten we het doen'.

Maar draconische maatregelen kan iedereen verzinnen, de politicus ' moet iedere keer weer in het parlement aftasten wat men bereid is te accepteren'.

Lubbers karakteriseerde zijn metier als ' lopen op een griezelig smal richeltje'.

Wat vroeger nog een debat was over zedelijke normen is nu vaak een politiek debat. Men denke aan euthanasie, erfelijkheidstechnieken, abortus. De overvraagde politiek heeft daar in zijn ogen ' een pacificerende functie'.

Liever lauwe thee op een smal richeltje dan groots en meeslepend regeren. Maar wie Politieke Problemen heeft doorgenomen kan maar moeilijk genoegen nemen met de conclusie dat de parlementaire democratie niet meer is dan de georganiseerde patstelling van deelbelangen. Dat is de paradox in een land van steeds wisselende coalities van minderheden waar de belangenbehartigers sterker worden en de politieke partijen onzichtbaarder. Op de achtergrond is oud-minister Van der Stee nog zachtjes hoorbaar: ' Wat nodig is, is lef'.

    • Folkert Jensmapolitieke Problemen
    • J. W. van Deth
    • St. Burgerschapskunde
    • Uitg. Stenfert Kroese
    • J. C. P. M. Vis520 Blz