De oude hoeksteen

Al enige jaren horen wij de regering en laatstelijk die dynamische jongeman Brinkman wijzen op het gezin als hoeksteen van de samenleving.

Daar is iets voor te zeggen.

Er is misschien veel veranderd in de wereld, maar mensen krijgen nog steeds verkering en vervolgens, of tegelijkertijd, kinderen - zij het dat de stap wat later wordt ondernomen dan vroeger, toen de gemiddelde generatie nog dertig jaar besloeg. Vooral in mijn omgeving wordt het ene record na het andere geslagen door steeds nog oudere ouders die toch maar weer een kindje krijgen, waarbij het woord nakomertje al haast vervangen moet worden door kleinkind. Misschien is dat wel in de plaats gekomen van de lange verlovingstijd van vroeger, toen mensen jaren lang ' voor hun uitzet spaarden' en verder rustig bij moeder bleven wonen. Nu kan dat niet meer omdat moeder zelf gescheiden is en liefdevol zorgt voor een nakomertje-zonder-vader. Ik ben er niet tegen, ik merk alleen op.

Je had vroeger ook het verhaal van het verloofde paar waarvan de vrouw zegt: Jan, we zijn nu dertig jaar verloofd, eh, vind je niet dat we 'es moesten trouwen? Waarop Jan verbaasd antwoordt: Maar kindje, wie wil ons nu nog hebben? Het is anders geworden, maar het patroon is nog hetzelfde: man en vrouw ontmoeten elkaar, bekennen zich, kindje volgt (ik hoop dat ik oudere lezers niet voor het hoofd stoot met deze klare taal). Maar zo eenvoudig is het niet, blijkt.

Er loopt van alles mis met de hoeksteen. Moeder zoekt werk - of moet werk zoeken - vader valt op jonge blom, of moeder valt op jonge blom en vader zoekt werk - of moet werk zoeken - wat in die jurk niet meevalt, enzovoort, enzovoort; lees er de literatuur maar op na. Er kan kortom nogal wat gebeuren met dat romantische gezinnetje.

Nu is mijn vraag: waarom wordt er helemaal geen voorlichting gegeven over dit behoorlijk belangrijke maatschappelijke probleem op de plaats waar de meeste voorlichting over maatschappelijke problemen gegeven wordt: de school? Dan maar niet de geschiedenis van Denemarken, laat dan de kaart van Pakistan maar rusten, of schrap de tafel van zes, voor de tafel van altijd. Want dat zijn allemaal geen hoekstenen van de samenleving, nietwaar. De meeste boeken die tegenwoordig uitkomen gaan over de middeleeuwen dus die halen wij later wel in. Vertel het jonge volkje maar eens wat er terecht komt van de huis-tuin-en-keukengedachte die zij op hun veertiende hebben, vertel Paultje maar eens hoe zijn leven zich afspeelt als hij inderdaad met die mooie Lizza ten Bos trouwt maar geen geld heeft voor een Porsche 928-S (die dan nog veel duurder is dan hij nu al is). En zeg Lizza maar eens onomwonden dat zij misschien Paultje niet moet nemen vanwege zijn laatste goal bij het interlyceale hockeytoernooi, maar anderzijds ook niet te lang moet gaan zitten wachten op een ridder op een wit paard. En leg ze maar eens uit wat er moet gebeuren als zij thuiskomen na dat reisje dat zo aardig aanving met die lege blikjes aan de bumper - dat verliefdheid geen waarborg is voor een smetteloos huwelijk, en ook geen voorwaarde. Dat er hard gewerkt moet worden aan een van alle kanten hachelijke situatie.

De moeilijkheden liggen toch voor het opscheppen? Twee voor elkaar volledige vreemden gaan ineens voorgoed samen met vakantie. Zij moeten de hele dag met elkaar optrekken, het huishoudgeld moet worden geregeld, aanschaffingen besproken, inrichting van het huis, er moet elke avond warm eten op tafel staan, er gaat eens wat kapot, wie krijgt de auto mee (als die er al is), naar welk televisieprogramma wordt gekeken en na elke vermoeiende dag doemt de slaapkamer op, volgens sommige experts juist de bron van alle ellende. Hoe vaak, wanneer, hoe - jaar in, jaar uit, dat is de hamvraag. En dan volgt nog het opvoeden van de koters.

Het enige referentiekader daarbij is de eigen opvoeding van de vader en de moeder. Die wordt slaafs gevolgd of juist overboord geworpen, maar het is wel het enige voorbeeld dat zij hebben.

Over al die problemen wordt op school gezwegen, terwijl het toch dichterbij staat en belangrijker is dan de Griekse mythologie of de Maagdenburger halve bollen.

Ons onderwijs stoelt op een lespakket van voor de oorlog. Inmiddels is de Berlijnse Muur geslecht, zijn Amerika en Rusland dikke vrienden en is de Arabische wereld verscheurd en bedreigend. De beide Korea's doen toenaderingspogingen, Afrika vecht zich kapot en de doodseskaders en folteraars rukken overal op; er zijn meer vluchtelingen dan ooit. Nederland is een multiraciaal land geworden, met racisme en antisemitisme. Het aantal gescheiden ouders is buitengewoon groot, jeugdcriminaliteit en drugs vormen een wereldprobleem en het milieu dreigt er onderdoor te gaan. AIDS verandert ons gehele seksuele kader.

Maar ons lesprogramma is vijftig jaar oud. Allerwegen wordt gesproken over voorlichting, opvoeding en preventie. Wellicht zou dat toch eens rigoreus op de helling moeten.

Misschien dat Brinkman dan ooit gelijk krijgt.