Analfabeten uit zes landen bijeen: 'Lezen leren om jerijbewijs te halen'

DEN BOSCH, 8 sept. In het ontspanningscentrum van Nederlands grootste bierbrouwer, hoofdsponsor van het congres, zitten ze in groepjes aan tafels en schrijven een verslag van de excursie die ze gisteren maakten. Vaak komt het puntje van de tong daarbij tussen de lippen door. Het is nogal een opgave als je de kunst van lezen en schrijven nog niet helemaal onder de knie hebt.

'In Turkije', zegt Kerem, die nu wel kan lezen en schrijven, 'zijn er twee maal zoveel vrouwen als mannen die analfabeet zijn. Dat komt omdat men de dochters meestal niet naar school liet gaan. Zonder lezen kun je niks, zelfs je rijbewijs niet halen. Pas het laatste jaar zijn er cursussen gestart.' Khadija is een Marokkaanse, die analfabeten in haar land les geeft:

'Vijfenzestig procent van ons volk is analfabeet, van wie de meeste vrouwen. De mensen voelen zich minderwaardig, leiden vaak een teruggetrokken leven en zijn niet bereid erover te praten. Pas onlangs heeft koning Hassan in het kader van het internationale jaar van de alfabetisering richtlijnen uitgevaardigd om het probleem te lijf te gaan, maar er zijn te veel ongeletterden en er zijn te weinig mensen die les kunnen geven.' De Engelsman Alan, een werkloze jongeman met het haar in een vlechtje, vindt dat de Britse regering niet genoeg doet aan alfabetisering. 'Ze zijn er niet echt in geinteresseerd, er wordt te weinig geld in gestopt. Na het normale onderwijs is er niks voor ons. Mensen die niet kunnen lezen en schrijven, worden in mijn land niet geaccepteerd. Ze krijgen geen baan. Vaak worden het daardoor drop-outs.' In Portugal, zegt Christina, zelf ex-analfabeet, 'is 25 procent van de 10 miljoen inwoners analfabeet, veel meer vrouwen dan mannen. Ze leven erg geisoleerd, er is veel schaamte. Tegenwoordig kun je tot het niveau van de vierde klas lagere school alfabetiseringslessen volgen, maar dan is het afgelopen.' In Belgie zal het werk binnenkort worden aangepakt door professionele onderwijskrachten. Tot nu toe waren alleen vrijwilligers actief. De verantwoordelijkheid ligt nu bij het departement van onderwijs, dat ook de subsidies geeft. De Vlaamse Francien, die schat dat in haar land net als in Nederland zo'n miljoen analfabeten zijn: 'Er bestaat grote drempelvrees om aan de opleidingen mee te doen.' West-Duitsland en Nederland, zeggen deelnemers van die landen, hebben veel meer voorzieningen.

In West-Duitsland verzorgen de volkshogescholen sinds 1980 alfabetiseringscursussen. Willie uit Nederland: 'Als ik dat allemaal zo hoor, is het hier veel beter georganiseerd en geaccepteerd', maar zelf zit hij zonder werk, officieel wegens gedeeltelijke invaliditeit, maar officieus omdat hij wel kan lezen maar niet kan schrijven. 'Ik kom nergens aan de bak.' Over het nut van het congres zijn ze het allemaal roerend eens. Khadija uit Marokko: 'Dat deelnemers en docenten hier op voet van gelijkheid met elkaar omgaan, is in ons land ondenkbaar.'

De Engelsman gaat terug naar zijn land met het voornemen een opleiding te volgen voor leraar die mensen leert lezen en schrijven.

De Turk: 'Ik dacht echt dat analfabetisme alleen in mijn land voorkwam. De wetenschap dat we niet alleen staan, maakt me wat sterker.'

De Duitse Walburga: 'Hier kan ik met gelijkgezinden praten. Daardoor ga ik minder angstig naar huis. Zet u boven dit artikel maar hele vette letters, want er moet meer begrip voor ons probleem komen. Daardoor zal de drempel om er over te praten lager worden.' Voorzitter J. Ruijs van het bestuur van de Bossche school: 'Alleen met leren lezen en schrijven kom je er niet. Je zult ook maatschappelijk een slag moeten draaien. Men moet het idee krijgen dat men volop meetelt.'

    • Aanleiding Vooruniek Congres