Vooruitgang

In een kantoorboekhandel waar ik wel eens papier en potloden en inkt koop, is sinds kort het betalen, of liever het vaststellen van de prijs, geautomatiseerd. Het is een moderne winkel. Iets kopen duurt veel langer dan in de niet-moderne winkel waar ik ook wel eens kom en waar de potloden in een laatje liggen: doosjes met een plakker met de prijs. Daar haalt de juffrouw het potlood uit de doos, zegt de prijs en je betaalt. In de moderne winkel tikt de juffrouw de code, neem ik aan, van het artikel op een toetsenbord, moet dan wachten, tikt nog eens op de toetsen, staart naar het scherm dat jij niet kunt zien en noemt een bedrag. Het is net inchecken op een vliegveld. Het enige wat nog ontbreekt is zachte muziek zoals die ook bij moderne kappers van achter de spiegel komt.

Het geheimzinnige gedoe met het schermpje, het moeten raadplegen ervan voor zelfs de prijs van een blocnote, suggereert een gebrek aan kennis-van-zaken terwijl je als klant geholpen zou willen worden door iemand die je nauwkeurig kan inlichten over verschillende soorten papier, pennen, gummetjes. Alsof daar geen verschillen zouden zijn! Meestal is dat trouwens een overbodige vraag. Het komt nog maar weinig voor dat er meer dan een merk verkrijgbaar is: het merk, namelijk, dat ze overal elders ook hebben.

Dit modernisme van de automatisering en de stroomlijning is een ernstige vorm van achteruitgang. Er is maar heel weinig aandacht meer voor details en verschillen en dus ook niet meer voor relatieve kwaliteit. Het is een wijdverspreid manco. Formele structuren en 'gadgets' als een schermpje nemen de plaats in van de fantasie. Op het gebied van ons voedsel is er een tegenbeweging op gang gekomen. In de biologische landbouw en veeteelt zij de computer en het schema verslagen. Maar verder? Een paar jaar geleden vertelde iemand dat een manager van IBM zou zijn ontslagen omdat hij, omgeven door toetsenborden en schermpjes, erop betrapt werd aantekeningen te maken in een klein notitieboekje.

    • Rudi Fuchs