Bonn en Moskou oneens over vertrek troepen uit DDR

BONN, 7 sept. De Sovjet-Unie eist vele miljarden marken meer dan West-Duitsland bereid is te betalen als tegenprestatie voor het vertrek, voor eind 1994, van de 380.000 Sovjet-militairen uit de DDR. Over de totale omvang van de economische en financiele hulp die Moskou krijgt moeten president Gorbatsjov en bondskanselier Kohl nu voor volgende week woensdag de knoop doorhakken.

Wekenlange slepende onderhandelingen op ministerieel en ambtelijk niveau zijn gisteren in Bonn afgerond met beginselakkoorden. Maar er ligt nog een kloof van vele miljarden mark tussen beide landen.

De tijd dringt, want volgende week woensdag moet de kwestie zijn geregeld. Dan moeten in Moskou de ministers van buitenlandse zaken van de beide Duitse staten en de Grote vier op hun laatste Twee-plus-Vier-conferentie een slotdocument tekenen dat zulke 'externe' voorwaarden van de Duitse eenwording regelt. Dat document, waarvan de status nog onzeker is (een verdrag zoals de Sovjet-Unie wenst of op zijn best een overeenkomst zoals haar gesprekspartners willen) zal midden november in Parijs worden voorgelegd aan een speciale top van de 35 landen van de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE). Een kleine twee maanden geleden bereikten Gorbatsjov en Kohl een doorbraak over de externe voorwaarden voor snelle Duitse eenwording en soevereiniteit.

De Westduitse ministers Waigel (CSU, financien) en Haussmann (FDP, economische zaken) hebben de onderhandelingen over de uitwerking daarvan gisteren in een laatste marathon-overleg van 18 uur in Bonn met plaatsvervangend Sovjet-premier Sitarjan afgerond met een beginselakkoord van negen punten. In dit akkoord erkent de Sovjet-Unie dat zij in principe zelf verantwoordelijk is voor de kosten van verblijf en repatriering van haar troepen in de DDR. Voorts stemt zij in met een eis van minister Waigel dat toekomstige Duitse tegenprestaties vooraf in een concreet (miljarden)bedrag worden vastgelegd en niet in prestaties die in hun uiteindelijke financiele consequenties niet te begroten zijn. Het allerbelangrijkste punt, de hoogte van dat bedrag, is echter wegens grote meningsverschillen opengebleven voor topoverleg tussen Gorbatsjov en Kohl. Aan Duitse kant heetten de Sovjet-eisen gisteren 'niet realistisch'. De beginsel-akkoorden van gisteren houden in: 1) Duitsland betaalt de komende vier jaar een reeks bijdragen in de kosten van legering der Sovjet-militairen die afneemt naarmate er meer zijn vertrokken. In de tweede helft van dit jaar is daarvoor 1,2 miljard mark uitgetrokken, voor 1991 2,5 miljard. Bonn heeft geweigerd ook bij te dragen in de kosten van repratiering, maar wil daarvoor wel transportmiddelen beschikbaar stellen; 2) Duitsland helpt de bij de (her)scholing van Sovjet-militairen en bij de financiering en bouw van woningen voor een deel van de (80.000) te repatrieren beroepsmilitairen. 3) De Russische schuld aan de DDR van tien miljard mark wordt voor vijf jaar (renteloos) bevroren. Duitsland neemt Russische militaire kampementen en bezittingen in de DDR over tegen een nog nader te taxeren prijs die in mindering wordt gebracht op de Russische schuld. Duitsland helpt bij verbetering van de energiewinning in de Sovjet-Unie en verplicht zich meer Russische olie en aardgas te importeren.4) Ook moet er een breed opgezet vriendschapsverdrag voor 20 jaar komen, dat de wederzijdse betrekkingen moet omschrijven en waarin alle na-oorlogse Duits-Russische verdragen moeten opgaan.

    • J. M. Bik