Ter Veld in ontwerp voor nieuwe Bijstandswet; Bijstandsgerechtigde moet sneller werk nemen

DEN HAAG, 6 sept. Mensen met een bijstandsuitkering moeten sneller aan het werk. Tegelijkertijd zullen de mogelijkheden worden vergroot om ook daadwerkelijk aan het werk te gaan. Gemeenten krijgen de plicht een 'activerend' beleid te voeren. Dit is de kern van het voorontwerp van de nieuwe Bijstandswet, dat gisteren door staatssecretaris Ter Veld (sociale zaken) is gepresenteerd. De nieuwe Bijstandswet komt in de plaats van de bestaande wet uit 1965 en de vele aanvullende regelingen die sindsdien van kracht zijn geworden. Dit moet leiden tot een vereenvoudiging van de regelgeving. Ter Veld hoopt dat de nieuwe wet, na adviezen van talrijke betrokkenen, in de loop van 1992 kan worden ingevoerd.

De Rijksgroepsregeling werkloze werknemers (RWW) komt met de nieuwe wetgeving te vervallen. Bijstandsgerechtigden zullen hierdoor niet langer worden onderscheiden in werkloze werknemers en anderen, zoals bijstandsmoeders en legaal verblijvende vreemdelingen. Ze moeten zich daarom straks allemaal in principe beschikbaar houden voor de arbeidsmarkt.

De gemeenten moeten volgens staatssecretaris Ter Veld 'maatwerk' leveren. Dit betekent dat zij per geval bekijken welke verplichtingen aan de individuele bijstandsgerechtigde kunnen worden opgelegd. Hierbij zal rekening worden gehouden met verzorgende taken voor kinderen tot twaalf jaar. Het gaat hier niet om een absolute leeftijdsgrens. Dat wil zeggen dat, afhankelijk van de omstandigheden, iedere verzorgende kan worden verplicht voor een baan beschikbaar te zijn. Volgens Ter Veld kunnen regionale verschillen ontstaan die samenhangen met de cultuur, omdat in bijvoorbeeld plattelandsgemeenten het weinig gebruikelijk is dat moeders met kleine kinderen werken. Ook het lokale en regionale aanbod van scholings- en werkervaringsplaatsen alsmede kinderopvang zal een rol spelen bij het al dan niet opleggen van verplichtingen. Ter Veld meent dat de rechtsgelijkheid voldoende is gewaarborgd door de beroepsmogelijkheid die de bijstandsgerechtigde heeft.

De staatssecretaris wil de gemeenten meer mogelijkheden bieden om bijstandsgerechtigden sneller aan het werk te krijgen. Zo zullen de mogelijkheden voor het volgen van scholing worden verruimd. De kosten van kinderopvang kunnen worden vergoed tijdens de opleiding en in het eerste jaar van de baan. Eenmalige premies die gemeenten of arbeidsbureaus verstrekken ter stimulering van het volgen van scholing, blijven buiten beschouwing bij de bijstandverlening tot een maximum van 2.100 gulden per jaar.

Ter Veld ziet een belangrijke taak weggelegd voor de rijksconsulenten. Deze dienen er onder meer op toe te zien dat gemeenten die 'te weinig' doen worden geactiveerd. 'Geen gebruik maken van de mogelijkheden die de wet biedt, is even goed rechtsongelijkheid', aldus de staatssecretaris. Bijstandsgerechtigden kunnen ook een gemeente vragen zich actief in te spannen.

De staatssecretaris vergroot in het voorontwerp de mogelijkheden om de schuldenproblematiek te verminderen. Zo mogen gemeenten met behulp van bijzondere bijstand voortaan garant staan voor een noodzakelijke lening. De gemeenten krijgen tevens de bevoegdheid aan bijstand de verplichting te koppelen dat een deel van de uitkering direct wordt overgemaakt aan bijvoorbeeld het energiebedrijf. De gemeenten krijgen honderd miljoen extra voor bijzondere bijstand. Om hen te activeren mogen de gemeenten tien procent van de bespaarde bijstandskosten houden. Ter Veld heeft geen bezuinigingsbedrag ingeboekt, maar verwacht wel een vermindering van het aantal bijstandsuitkeringen. Zij zei nog naar een ander woord voor 'bijstand' te zoeken vanwege de negatieve klank van deze term.