Gorbatsjov: actie tegen misstanden in leger

MOSKOU, 6 sept. President Michail Gorbatsjov heeft een decreet uitgevaardigd ter bescherming van leven en gezondheid van dienstplichtige soldaten van het Sovjet-leger. Het aantal ongelukken en sterfgevallen in het leger is schrikbarend groot. Volgens onofficiele cijfers, die door het ministerie van defensie nooit zijn tegengesproken, zijn in vier jaar 15.000 soldaten in vredestijd tijdens dienstplicht omgekomen, evenveel als in tien jaar Afghaanse oorlog.

Het decreet bevat maatregelen ter verhoging van de discipline, verbetering van de juridische garanties voor de onschendbaarheid van de persoon, de instelling van een persoonlijke verzekering voor dienstplichtigen en speciale medische hulp voor soldaten. Volgens het decreet krijgen soldaten het recht zich tot militaire tribunalen te wenden wanneer hun onrecht wordt aangedaan. Personen die verantwoordelijk zijn voor de dood of verwonding van dienstplichtigen zullen worden aangeklaagd.

Gorbatsjovs decreet is hoogst noodzakelijk. Niet voor niets gaan er in alle unierepublieken stemmen op om eigen legers in te stellen, of op zijn minst recruten de dienstplicht in eigen land te laten vervullen. In het hele land zijn comite's opgericht van moeders van in vredestijd omgekomen soldaten. De desertie is groot, tegenwoordig vaak met officiele of onofficiele goedkeuring van de plaatselijke autoriteiten. In Litouwen worden jongens openlijk aangemoedigd geen dienst te nemen in het 'bezettingsleger'. In Armenie is men bezig met de vorming van een eigen leger en ook in de Oekraine heeft de Opperste Sovjet besloten een eigen Oekraiens leger in het leven te roepen.

Over de recrutering van afgelopen lente zijn geen officiele mededelingen gedaan, maar men mag aannemen dat het aantal dienstweigeraars sterk groeit. De dienstplichtigen komen om bij oefeningen, maar ook als gevolg van de zogenaamde dedovsjtsjina, de wanverhouding tussen jonge recruten en oudere dienstplichtigen, die nieuwelingen mishandelen en voor privediensten gebruiken. Tegen deze praktijken wordt niet of nauwelijks opgetreden. Daarnaast is de druk op de soldaten toegenomen door de nationale conflicten in diverse brandhaarden in de Sovjet-Unie. Met name in Azerbajdzjan en Armenie zijn al heel wat soldaten bij gevechten omgekomen.