Zelfscheppend vermogen

Belangrijke Nederlandse industriele ondernemingen ondervinden aan den lijve hoe duur en riskant het wordt nieuwe produkten helemaal op eigen houtje te ontwikkelen.

Fokker is er op het nippertje in geslaagd niet af te zakken tot 'blikfabriek' die alleen in opdracht door andere toegeleverde onderdelen assembleert. De miljardeninvesteringen in de nieuwe Fokker 50 en Fokker 100 wierpen net op tijd nieuwe orders af, al is Fokker nog lang niet zover dat het geinvesteerde geld is terugverdiend. De onderneming moppert zelfs geirriteerd dat het in een wereld met maar een handvol zelfsscheppende vliegtuigfabrikanten in theorie toch mogelijk zou moeten zijn rendabel civiele vliegtuigen te verkopen, iets waar zelfs Boeing nauwelijks in slaagt.

DAF Trucks geeft vrijwel openlijk toe dat het bijna niet meer te doen is op eigen houtje voort te bestaan met concurrenten als Daimler/Benz, die veel makkelijker een conjuncturele terugslag kunnen doorstaan en in de tussentijd toch de miljarden op tafel kunnen leggen die noodzakelijk zijn voor nieuwe ontwikkelingen.

Veel van de produkten van Philips zijn te beschrijven als een kastje om een chip. Zonder zelf die chips te maken, kan Philips niet als zelfscheppende industrie voort bestaan.

Vroeger kon de overheid (zoals bij Fokker, hoewel minister De Korte op het laatste moment dreigde af te haken) nog eens inspringen om zelfscheppend vermogen in Nederland te houden. In een verenigd Europa gaat dat niet meer. Als de EG zelf niet bijspringt, moeten de krachten van de markt bepalen wie overleeft. Naarmate 1992 dichterbij komt, wordt Nederland met de neus op dat feit gedrukt.

Human Capital

Raet blijkt in staat buiten de beurs om risicodragende financiering te vinden voor groei door overneming. BSO is daar ook in geslaagd. Binnen Volmac moeten de managers zo langzamerhand denken over een bod op de beursgenoteerde aandelen, want de beurs blijkt niet te houden van automatiseringsbedrijven, die zoals beleggers nu tot hun schrik bemerken niet veel meer zijn dan veredelde uitzendburau's. Anders dan echte uitzendbureau's moeten ze hun krachten echter doorbetalen wanneer er geen opdrachten zijn. Gewone uitzendbureau's als Randstad waardeert de beurs ook niet hoog.

De beurs beschouwt de softwarehuizen en aanverwante toch meer als maatschappen gehuld in een vennootschapsjasje. Aangezien te veel werknemers in die branche winstgerelateerde beloningen krijgen, zit de externe aandeelhouder volgens de beurs toch iets te ver van het vuur.

Crisis? Na de beurskrach van 1987 waren ondernemingen er razendsnel bij goedkoop geworden collega's over te nemen. Ahold was toen een van de eerste die weer een grote overneming aandurfde en laat weten nu ook op het vinkentouw te zitten. Ook andere bedrijven zitten niet stil terwijl beleggers worden geschoren. Vorige maand kocht KBB FAO Schwartz, kocht Medicopharma Macarthy, Unilever Mora en Normarc en nam Newtron Ordina over. Pakhoed denkt over een bod op Furness en Nationale-Nederlanden over een op Nationale Borg. PTT kocht Cinevideo en Fougerolle kocht 49 procent van IGB. Samas kocht Datford en Raet ACI. BBL wil Staal en SHV pakte een stukje van de Co op mee.