'Philipsdrama in vreemde taal verteld'

EINDHOVEN, 5 sept. Op de plattegrond van de portier staat het complex aangeduid met de W van Waalre. De groep gebouwen ligt aan de rand van de stad in het groen, door een verkeersweg gescheiden van het dorp waarnaar de vestiging is genoemd. Het terrein is verlaten. Af en toe komt er een auto of een fietser door de poort die wordt opgevangen door een groep journalisten. 'Natuurlijk was het geen totale verrassing, ' zegt een werknemer die net te horen heeft gekregen dat hij zal worden ontslagen. 'Dat er bij de proeffabriek voor megachips mensen uit moesten was al een paar maanden bekend, althans: het zat er dik in. Maar dat we daarnet met dik 700 man in de kantine zaten, die morgen allemaal hun ontslagbrief krijgen had niemand durven verwachten.' Erg tactisch is het niet gegaan. Een werknemer van het aanpalende Natuurkundig Laboratorium, waar ook 220 werknemers hun conge hebben gekregen, vertelt dat om half twaalf 'iemand' van de directie een toespraak hield. 'Of het een Fransman was of een Duitser weet ik niet, zijn naam moet wel te achterhalen zijn. Maar zijn verhaal was goeddeels onverstaanbaar. Hij had wel ontzettend veel cijfers bij zich. Dat je het hele drama wordt verteld door iemand die jouw taal niet spreekt, werd door iedereen wel als uitermate kil ervaren.' Ir. J. W. Vegt, die opleidingen verzorgt in het Nat Lab 'Waalre', draait zijn autoraampje open en zegt dat 'iedereen vanmiddag begonnen is zijn curriculum vitae voor sollicitatiebrieven op te stellen'. Volgens de meeste werknemers zijn de problemen voor de mensen boven de vijftig het geringst: 'Die kunnen via de VUT vrij gemakkelijk afvloeien'.

Voor jongeren wordt dat lastiger. Ze zouden naar toeleveringsbedrijven in de omgeving van Eindhoven kunnen en zijn ook meteen driftig gaan solliciteren. 'Bij ASM in Veldhoven bijvoorbeeld, dat materiaal aanlevert belichtingsapparaten, ook wel 'steppers' genoemd aan Philips. Probleem is alleen dat de proeffabriek van Philips een belangrijke afnemer van ASM is, die nu wegvalt. Maar ze leveren ook veel aan de VS en Japan, dus dat bedrijf zal naar verwachting niet in de val worden meegenomen.' Het Nat Lab 'Waalre', dat ook materiaal levert aan de proeffabriek is in elk geval wel in die val meegesleurd. Alom wordt echter vooral betreurd dat de produktie-kennis verloren gaat. 'Voor het echte onderzoek is het eigenlijk nog niet zo erg. Daarbij gaat het om kleine projecten, kleine proefopstellingen die dan wel of niet iets opleveren. Maar voor de produktie is veel structurelere know how nodig. Die is in vijf jaar moeizaam opgebouwd en gaat nu in een klap verloren. De mensen die nu worden ontslagen kunnen misschien elders wel werk vinden, maar ander werk. Dat terwijl de produktie-problemen altijd het grootst zijn geweest. Je kunt stellen dat het nu veel minder moeizaam, veel minder slecht gaat dan een paar jaar geleden', zegt Vegt.

Een collega zegt: 'Op een termijn van drie, vier jaar kan het best zijn dat de saneringsbesluiten qua bedrijfsresultaat verstandig zullen blijken te zijn. Maar het is niet voorstelbaar dat Philips de toekomst tegemoet gaat met alleen gloeilampen en consumentenartikelen'. Gesproken wordt over een kapitaalvernietiging, die een miljard gulden te boven gaat. 'Een miljard? Voor zoveel geld staat er alleen al aan apparatuur in de IC-fabriek. Je kunt ruwweg stellen dat de helft daarvan als verloren moet worden beschouwd. Maar het kapitaal dat de werknemers meenemen in de vorm van kennis is een veelvoud van een miljard, ' aldus Vegt.

De Philips-directie heeft gistermiddag al haar sociale gezicht laten zien. De ontslagen werknemers konden in kleine groepjes rond de productmanagers vragen formuleren, die door de directie zullen worden beantwoord. Voor het 'coachen' van de ontslagenen wordt dagelijks een uurtje uitgetrokken. 'Dat is voor veel mensen nu nog niet te bevatten. We hebben toch altijd het idee gehad dat je bij zo'n multinational nooit iets kon gebeuren. Tot vandaag heb ik altijd gedacht dat ik hier gebeiteld zat', zegt een man. Hij fietst verdwaasd weg in de richting van Waalre.

Of er op het Nat Lab 'Waalre' en in de proeffabriek nog een beetje gewerkt zal worden is twijfelachtig. 'De motivatie is nul komma nul, natuurlijk. Wat moet je hier nog?' Voor de hoger opgeleiden zal de komende tijd heel moeilijk worden. 'Ze staan eigenlijk voor de keus om hier alles maar achter te laten en te zien of ze in de VS een baan kunnen vinden. Dat is nogal een beslissing, ' zegt Vegt. De kleine bedrijven in de buurt zullen wel wat mensen kunnen gebruiken, maar het gaat er nu toch om wie er het eerst bij is. 'De operators, die aan de basis van de produktie staan, zij kunnen het schat ik wel vergeten.'

    • Bram Pols