Om Saddam in te tomen; Baker wenst veiligheidspact Midden-Oosten

WASHINGTON, 5 sept. De Amerikaanse regering wil een permanente regionale veiligheidsstructuur voor het Midden-Oosten in het leven roepen als tegenwicht tegen Irak.

Dat heeft de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, gisteren gezegd voor de commissie van buitenlandse zaken van het Huis van Afgevaardigden.

Zo'n veiligheidsstructuur 'met grote Arabische deelneming' zou er ook toe kunnen dienen om het vermogen van Irak tot het voeren van een oorlog met chemische wapens 'in te perken en terug te brengen'.

Baker vergeleek de veiligheidsstructuur met de gezamenlijke planning van het Westen zodra Stalin kernwapens kreeg. Het moet Saddam duidelijk worden dat het 'zeer schadelijk' voor hemzelf zou zijn als hij chemische of nucleaire wapens zou gebruiken. De verdere verbreiding van rakettechnologie naar Irak zou nu beter dan vroeger kunnen worden tegengegaan, omdat de internationale gemeenschap er nu meer de noodzaak van inziet. Hoewel Baker geen enkele mogelijke stap tegen Saddam Hussein wilde 'insluiten of uitsluiten', zei hij niet direct te streven naar een militaire ingreep om de chemische wapens en de nucleaire capaciteit van Irak te verwijderen.

Een regionale veiligheidsstructuur zou een zekere permanente Amerikaanse aanwezigheid in de Golf vergen. 'Het hoeven geen grondtroepen te zijn maar het kan om de marine gaan', zei Baker. De bewindsman bereidde de Congrescommissie voor op een eventueel langdurige Amerikaanse aanwezigheid in de Golf. Tot het einde van het jaar zou de militaire aanwezigheid in het Midden-Oosten zes miljard dollar kosten. 'Leiderschap kost geld', zei hij. 'Amerika moet leiden en ons volk moet dat begrijpen', aldus Baker. 'Geografisch zijn we ver weg. Maar politiek, economisch en strategisch zijn er geen oceanen en in een wereld zonder oceanen behoort isolationisme niet tot de mogelijkheden.' Baker noemde het conflict in de Golf 'een van de bepalende momenten' voor een 'nieuwe wereldvrede' na de Koude Oorlog. Hij verwachtte dat er wel vaker 'roofzuchtige plannen' zouden worden gemaakt en die zouden moeten worden tegengegaan door een nieuwe internationale orde.

Onze correspondent in Brussel voegt hieraan toe: Op het hoofdkwartier van de NAVO wilde men vanmorgen nog niet reageren op het voorstel van minister Baker om een regionale veiligheidsstructuur in het Midden-Oosten op te zetten.

De verwachting is in Brussel dat dat plan maandag uitgebreid aan de orde zal komen wanneer hetzij president Bush zelf, of minister Baker naar Brussel komt om de NAVO te informeren over het overleg van dit weekeinde met president Gorbatsjov. Tot zover onze correspondent in Brussel.

Verscheidene Afgevaardigden drongen gisteren bij Baker aan op meer militaire en economische bijdragen van bondgenoten die een groter aandeel olie uit het Midden-Oosten importeren dan de VS. De leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden, Richard Gephardt, had na een reis naar het Midden-Oosten gezegd dat Amerika 'meer hulp nodig heeft'.

Volgens hem vindt zijn delegatie dat de NAVO-bondgenoten ook grondtroepen moeten bijdragen en gelijkelijk moeten delen in de kosten van de operatie.

Minister Baker zei gisteren voor de Congrescommissie dat aanwezigheid van meer niet-Amerikaanse troepen in Saoedi-Arabie niet tot 'verwarring in de coordinatie van de bevelvoering en controle' mag leiden. De krant The Washington Post meldt intussen dat het vorige week al tot een meningsverschil is gekomen tussen de bevelhebber van de Amerikaanse troepen in Saoedi-Arabie, generaal Norman Scharzkopf, en de Saoedische regering over de vraag wie de beslissing mag nemen over een eventuele offensieve actie van de Amerikanen op het Arabische schiereiland. De Saoediers menen dat een besluit daartoe slechts na overleg met hen dient te worden genomen. Beide zijden zijn het naar verluidt nog niet over deze zaak eens.

Een zegsman van het Witte Huis heeft gisteren aangekondigd dat president Bush Egypte zeven miljard dollar schuld voor Amerikaanse militaire bijstand wil kwijtschelden. De schuld was volgens Baker al 'oninbaar' geworden. De Republikeinse leider in het Huis van Afgevaardigden, Robert Michel, vond dat het kwijtschelden van deze schuld echter een verkeerd precedent vormde voor andere arme landen die militair bijdragen aan het embargo of er economische schade door leiden.

Baker verwachtte dat Irak voorlopig geen humanitaire voedselhulp zou nodig hebben. De Veiligheidsraad-resolutie die het embargo heeft ingesteld, bevat tevens de mogelijkheid tot humanitaire voedselhulp. Volgens functionarissen vertrouwt Washington erop dat Saddam Hussein eventuele humanitaire hulp niet zelf mag distribueren. Saddam heeft aangekondigd dat de soldaten het eerste recht hebben op voedsel. Maar als de humanitaire hulp bij het leger terecht zou komen, zullen de VS in de Veiligheidsraad een veto uitbrengen tegen de verstrekking.

    • Maarten Huygen