Gorbatsjov zelf presenteert plan Sovjet-economie

MOSKOU, 5 sept. Het economische hervormingsprogramma van de Sovjet-Unie zal volgende week in de Opperste Sovjet worden gepresenteerd door president Michail Gorbatsjov en niet door premier Ryzjkov, die dit voorjaar nog als eerst-verantwoordelijke voor het economische beleid optrad. Gorbatsjovs woordvoerder Vitali Ignatenko heeft dit gisteren op een persconferentie bekendgemaakt. Hij voegde er wel aan toe dat het politieke lot van de premier nog niet beslecht is.

President Gorbatsjov heeft de opstelling van het definitieve economische programma in eigen hand genomen toen duidelijk werd dat een gecoordineerd beleid onder leiding van Ryzjkov steeds moeilijker zou worden. Begin deze zomer had Ryzjkov in de Opperste Sovjet al bakzeil moeten halen met zijn voornemen om de prijzen voor de eerste levensbehoeften drastisch te verhogen. De Opperste Sovjet stuurde de premier toen terug naar de tekentafel om zijn plannen drastisch te wijzigen.

Gisteren kondigde het parlement van de Russische republiek aan begin oktober te beginnen met een eigen programma, dat veel decentraler en liberaler is dan het ontwerp van Ryzjkov, maar in eerste instantie niet voorziet in prijsverhogingen.

Rusland, de grootste republiek van de Unie, baseert zich daarbij op de ideeen van de econoom Stanislav Sjatalin, als lid van de presidentiele raad een van de belangrijkste adviseurs van Gorbatsjov zelf. Volgens diens woordvoerder zal het uiteindelijke programma dat de Sovjet-president volgende week gaat presenteren ook grotendeels gebaseerd zijn op de uitgangspunten van Sjatalin. De presidentiele raad vergadert daar nu al dagen over.

De problemen met het binnenhalen van de oogst leiden tot chaos op de voedselmarkt. Ook het aanbod van brood stagneert nu. Gorbatsjov heeft gisteren de kolchozen en sovchozen laksheid verweten bij het afdragen van hun graan aan de staat. In Moskou heeft de stadssovjet eergisteren zelfs een crisis-comite in het leven geroepen dat de voedselvoorziening moet zien te garanderen. Ook de KGB is in de commissie vertegenwoordigd. Volgens de Moskouse partijleider Joeri Prokovjev, lid van van politbureau en bondgenoot van Gorbatsjov, staat het land zelfs aan de 'rand van chaos en een politieke ramp'. Premier Nikolaj Ryzjkov van de Sovjet Unie raakt steeds meer in een isolement. Zaterdag eiste Boris Jeltsin, de president van de Russische republiek, opnieuw Ryzjkovs aftreden. Volgens Gorbatsjov is de regering-Ryzjkov echter wel degelijk 'in staat het land te leiden', aldus de woordvoerder van het staatshoofd. 'Gorbatsjov heeft het vertrouwen in hem nog niet verloren. Iedereen is gewoon bezorgd over de economische toestand in het land.' De groep om Sjatalin werkt bijna dag en nacht aan de uitwerking van het plan. In een gesprek met deze krant zegt een van de participanten, Peter Aven, dat de Russische economen worden geadviseerd door collega's uit het Westen, onder wie de Nederlandse oud-minister van Sociale Zaken Albeda.

Supplement Economie: Beslissende slag om Sovjet-economie.

    • Hubert Smeets